زۆرێک لە خێزانەکانی El Cajon کەسێک دەناسن کە نەخۆشیی شەکرەی هەیە: دایک یان باوکێک، مامێک، داپیرەیەک کە هەموو بەیانییەک شەکرەکەی دەپشکنێت. ئەگەر ئەمە بۆ تۆ ئاشنایە، پشکنینی A1C لە El Cajon یەکێکە لە سادەترین ڕێگاکان بۆ ئەوەی بزانیت لە چ ئاستێکدایت. تەنها یەک جار خوێن وەرگرتنی پێویستە، پێویست ناکات بە گەدەی بەتاڵ بیت، و ئەنجامەکە پیشانی دەدات ئایا شەکری خوێنت لە ئاستی ئاسایی، پێش نەخۆشیی شەکرە یان نەخۆشیی شەکرەدایە. ئەم ڕێنمایییە ڕوونی دەکاتەوە ژمارەکەت واتای چییە، کێ دەبێت بپشکنرێت، و هەنگاوی دواتر چییە.
بۆچی نەخۆشیی شەکرە لە خێزانە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستییەکاندا زۆرجار دەستنیشان ناکرێت
نەخۆشیی شەکرەی جۆری 2 بە زۆری بە هێواشی پەرە دەسێنێت. بەپێی CDC (ناوەندەکانی کۆنترۆڵ و ڕێگریی نەخۆشییەکان)، نیشانەکانی جۆری 2 زۆرجار چەند ساڵێک دەخایەنێت تا دەردەکەون، و هەندێک کەس هەرگیز هیچ نیشانەیەک هەست پێ ناکەن. لە ئاستی نیشتمانیدا، بەپێی خەمڵاندنەکانی CDC، 27.6%ی ئەو گەورەساڵانەی نەخۆشیی شەکرەیان هەیە دەستنیشان نەکراون، واتە نزیکەی 11 ملیۆن کەس. بۆ پێش نەخۆشیی شەکرە ئەم کەلێنە گەورەترە: 8 لە هەر 10 کەس کە هەیانە نازانن.
توێژینەوەکان لە کۆمەڵگە عەرەبی ئەمریکییەکاندا ئاماژە بە مەترسییەکی بەرزتر دەکەن. لە توێژینەوەیەکی ماڵ بە ماڵدا لەسەر 542 گەورەساڵی عەرەبی ئەمریکی لە Dearborn, Michigan، توێژەران پشکنینی بەرگەگرتنی گلوکۆزیان بۆ هەموو بەشداربوویەک کرد و نەخۆشیی شەکرەیان لە 15.5%ی ژنان و 20.1%ی پیاواندا دۆزییەوە. حاڵەتە دەستنیشاننەکراوەکان نزیکەی بە ئەندازەی حاڵەتە دەستنیشانکراوەکان باو بوون، واتە نزیکەی نیوەی ئەوانەی نەخۆشیی شەکرەیان هەبوو ئاگایان لێی نەبوو. جیا لەمە، شیکارییەکی CDC بۆ نزیکەی 250,000 پەنابەری گەورەساڵ کە پێش نیشتەجێبوونیان لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پشکنینیان بۆ کرابوو، دەریخست کە پەنابەرە عێراقییەکان بەرزترین ڕێژەی نەخۆشیی شەکرەیان هەبوو لە نێوان هەموو گرووپەکانی ڕەگەزنامەدا.
ئەم توێژینەوانە لە San Diego County ئەنجام نەدراون، و ڕێژەیەکی بەرزتر لە کۆمەڵگەیەکدا بە واتای دەستنیشانکردنی نەخۆشی نییە بۆ هیچ کەسێک لەو کۆمەڵگەیەدا. بەڵام ئاماژە بەوە دەکات کە گەورەساڵانی کۆمەڵگەی عەرەبیزمان و کلدانیی East County هۆکاری باشیان هەیە بۆ ئەوەی شەکری خوێنیان بپشکنن لەجیاتی چاوەڕوانیکردنی نیشانەکان، بەتایبەتی ئەگەر دایک، باوک، خوشک یان برایەکیان نەخۆشیی شەکرەی جۆری 2ی هەبێت، کە هۆکارێکی مەترسییە و CDC لە لیستەکەیدا هێناویەتی.
پشکنینی A1C چی دەپێوێت
گلوکۆزی ناو خوێنت بە هیمۆگلۆبینەوە دەلکێت، کە ئەو پرۆتینەیە لە خڕۆکە سوورەکانی خوێندا ئۆکسجین دەگوازێتەوە. پشکنینی A1C ڕێژەی سەدیی ئەو هیمۆگلۆبینە دەپێوێت کە شەکری پێوە لکاوە. لەبەر ئەوەی خڕۆکە سوورەکان نزیکەی هەموو سێ مانگ جارێک نوێ دەبنەوە، ئەنجامەکە تێکڕای شەکری خوێنت لە ماوەی سێ مانگی ڕابردوودا پیشان دەدات، وەک MedlinePlus و CDC ڕوونیان کردووەتەوە.
گرنگیی ئەم پشکنینە لەم وێنە درێژخایەنەدایە. پێوانی شەکر بە کونکردنی پەنجە تەنها یەک ساتەوەخت تۆمار دەکات و دەتوانێت دوای ژەمێک خواردن بگۆڕێت، بەڵام A1C ئەو هەڵبەز و دابەزانە هاوسەنگ دەکاتەوە. پێویست بە گەدەی بەتاڵ ناکات، و نموونەکە خوێن وەرگرتنێکی ئاساییە لە دەمارێکی باسکت.
کەی لەوانەیە A1C کەمتر ورد بێت
هەندێک بارودۆخی تەندروستی دەتوانن ئەنجامەکە بە هەڵە بەرز یان نزم بکەنەوە. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK، پەیمانگای نیشتمانیی نەخۆشیی شەکرە و نەخۆشییەکانی هەرس و گورچیلە) ئەمانە دەژمێرێت: جۆرە جیاوازەکانی هیمۆگلۆبین (کە لە کەسانی بە ڕەچەڵەک ئەفریقی، دەریای ناوەڕاستی یان باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا، و لەو خێزانانەدا کە کەمخوێنیی داسی یان سەلاسیمیایان تێدایە باوترن)، لەدەستدانی خوێن یان وەرگرتنی خوێن لەم دواییانەدا، کەمیی زۆری ئاسن، پەککەوتنی گورچیلە و نەخۆشیی جگەر. MedlinePlus ئەوەش زیاد دەکات کە هەندێک دەرمان دەتوانن کاریگەری لەسەر ئەنجامەکان دابنێن. ئەگەر هەر یەکێک لەمانە پەیوەندی بە تۆوە هەیە، بە پزیشکەکەت بڵێ، چونکە لەوانەیە پشکنینێکی تری گلوکۆز گونجاوتر بێت.
ئاستەکانی A1C: ئاسایی، پێش نەخۆشیی شەکرە و نەخۆشیی شەکرە
CDC و NIDDK هەمان سنووری جیاکەرەوە بەکاردەهێنن:
- ئاسایی: کەمتر لە 5.7%
- پێش نەخۆشیی شەکرە: 5.7% تا 6.4%
- نەخۆشیی شەکرە: 6.5% یان زیاتر
ئاستی ئاسایی A1C وەک خاڵێکی بەراوردکاری سەیر بکە، نەک وەک نمرەیەک. ئەنجامی 5.9% نەخۆشیی شەکرە نییە. واتای ئەوەیە کە شەکری خوێنت لە ئاستی ئاسایی بەرزتر بووە و مەترسیی تووشبوونت بە جۆری 2 زیاترە، ئەمەش ئەو قۆناغەیە کە بەرنامەیەکی گۆڕینی شێوازی ژیان دەتوانێت ئەو مەترسییە کەم بکاتەوە.
ئەگەر هیچ نیشانەیەکت نەبێت، NIDDK ئامۆژگاری دەکات ئەنجامێکی بەرز بە دووبارەکردنەوەی پشکنینەکە لە ڕۆژێکی تردا پشتڕاست بکرێتەوە. یەک ژمارە هۆکارێکە بۆ بەدواداچوون، نەک بۆ ترس و دڵەڕاوکێ.
پشکنینی A1C لە El Cajon: کێ دەبێت بیکات و چەند جار
ڕێنمایییە نیشتمانییەکان بەپێی ڕێکخراوەکان کەمێک جیاوازن:
- U.S. Preventive Services Task Force (USPSTF، دەستەی کاری خزمەتگوزارییە خۆپارێزییەکانی ئەمریکا) پشکنین بۆ ئەو گەورەساڵانەی تەمەنیان 35 تا 70 ساڵە و کێشی زیادە یان قەڵەوییان هەیە ڕادەسپێرێت. هەروەها پێشنیار دەکات بیر لە پشکنینی زووتر بکرێتەوە بۆ ئەو کەسانەی مێژووی خێزانیی نەخۆشیی شەکرەیان هەیە یان پێشتر نەخۆشیی شەکرەی سکپڕییان هەبووە.
- CDC پشکنینی A1C ڕادەسپێرێت ئەگەر تەمەنت لە 45 ساڵ زیاترە، یان ئەگەر گەنجتریت و کێشی زیادە و هۆکاری مەترسیی ترت هەیە.
هۆکارەکانی مەترسیی پێش نەخۆشیی شەکرە و نەخۆشیی شەکرەی جۆری 2 بەپێی CDC ئەمانە لەخۆ دەگرن:
- دایک یان باوک، برا یان خوشکێک کە نەخۆشیی شەکرەی جۆری 2ی هەیە
- کێشی زیادە یان قەڵەوی
- تەمەنی 45 ساڵ یان زیاتر
- چالاکیی جەستەیی کەمتر لە سێ جار لە هەفتەیەکدا
- نەخۆشیی جگەری چەوری نائەلکهولی
- هەبوونی نەخۆشیی شەکرەی سکپڕی لە هەر کاتێکدا، یان بوونی منداڵێک کە لە کاتی لەدایکبووندا کێشی لە 9 پاوەند زیاتر بووبێت
بۆ دووبارەکردنەوەی پشکنین، USPSTF دەڵێت دوای ئەنجامێکی ئاسایی، هەر سێ ساڵ جارێک لەوانەیە گونجاو بێت. CDC ئامۆژگاری دەکات لە حاڵەتی پێش نەخۆشیی شەکرەدا هەر 1 بۆ 2 ساڵ جارێک، و لە حاڵەتی نەخۆشیی شەکرەدا لانیکەم ساڵانە دوو جار پشکنین بکرێت.
چاوەڕێی پشکنینی ئاسایی مەکە ئەگەر ئەو نیشانانەت تێدا بەدی کرد کە CDC پەیوەندییان بە نەخۆشیی شەکرەوە دەکات: زۆر میزکردن، زیادبوونی تینوێتی و برسێتی، دابەزینی کێش بەبێ هەوڵدان، ماندوێتی، تەڵخبوونی بینین، ئەو برینانەی بە هێواشی چاک دەبنەوە، یان هەوکردنی دووبارەی ڕێڕەوی میز یان هەوکردنی کەڕوو.
کەی بچیتە بەشی فریاکەوتن یان پەیوەندی بە 911 بکەیت
شەکری خوێنی زۆر بەرز دەتوانێت ببێتە هۆی کیتۆئەسیدۆسیسی شەکرە (DKA)، کە دۆخێکی فریاکەوتنی پزیشکییە. CDC ئامۆژگاری دەکات یەکسەر بچیتە بەشی فریاکەوتن یان پەیوەندی بە 911 بکەیت ئەگەر:
- شەکری خوێنت لە 300 mg/dL یان زیاتردا بمێنێتەوە
- هەناسەت بۆنی میوەی لێ بێت
- ڕشانەوەت هەبێت و نەتوانیت خواردن یان خواردنەوە لە گەدەتدا ڕابگریت
- کێشەت لە هەناسەداندا هەبێت
- چەند نیشانەیەکی DKA لە یەک کاتدا هەبێت، وەک هەناسەدانی خێرا و قووڵ، وشکبوونی دەم، سووربوونەوەی ڕوخسار، ئازاری سک یان ماندوێتیی زۆر توند
لە هەر یەکێک لەم بارانەدا، سەردانی تاقیگە وەلا بنێ و چاودێریی فریاکەوتن وەربگرە.
هەنگاوەکانی دواتر دوای ئەنجامێکی بەرز
ئەگەر ئەنجامەکەت پێش نەخۆشیی شەکرە پیشان بدات، پرسیار دەربارەی National Diabetes Prevention Program (بەرنامەی نیشتمانیی ڕێگریکردن لە نەخۆشیی شەکرە) ی CDC بکە. بەرنامەیەکی یەک ساڵەی گۆڕینی شێوازی ژیانە کە CDC دەڵێت سەلمێنراوە مەترسیی نەخۆشیی شەکرەی جۆری 2 بۆ نیوە کەم دەکاتەوە.
ئەگەر ئەنجامەکەت لە ئاستی نەخۆشیی شەکرەدا بێت، لەگەڵ پزیشکێکی چاودێریی سەرەتایی بەدواداچوون بکە، کە دەتوانێت دەستنیشانکردنەکە پشتڕاست بکاتەوە و پلانێکی چاودێری لەگەڵتدا دابڕێژێت. دواتر پشکنینی ڕێکوپێکی A1C پیشان دەدات ئایا پلانەکە کاریگەرە یان نا.
لە هەر دوو حاڵەتەکەدا، خێزانەکەت بەشدار بکە. لیستی دەرمانەکانت و ئەنجامەکانی پێشووی تاقیگە لەگەڵ خۆت بهێنە، و ئەو خزمەشت لەگەڵ خۆت بهێنە کە لە سەردانەکانتدا یارمەتیت دەدات. لەبەر ئەوەی مێژووی خێزانی هاوبەشە، ئەنجامەکەت هەروەها هۆکارێکی باشە بۆ هاندانی دایک و باوک و خوشک و براکانت کە هێشتا نەپشکنراون تا خۆیان بپشکنن.
ئەگەر بەدوای شوێنێکدا دەگەڕێیت بۆ پشکنینی خوێنی نەخۆشیی شەکرە بەبێ وادەی پێشوەختە، کلینیکی El Cajon Magnolia ی ئێمە بەبێ وادە پێشوازی لە نەخۆشان دەکات و پشکنینی تاقیگە پێشکەش دەکات. پێشوەختە پەیوەندی بکە بۆ ئەوەی دڵنیا بیتەوە کە پشکنینی هیمۆگلۆبین A1C لە کلینیکەکەدا بەردەستە. ڕێنمایییەکەمان دەربارەی پشکنینی تاقیگە لە چاودێریی خێرادا بخوێنەرەوە، یان سەیری هەموو خزمەتگوزارییەکانمان بکە.
پرسیارە باوەکان
ئایا پێویستە پێش پشکنینی A1C بە گەدەی بەتاڵ بم؟
نەخێر. CDC ڕایدەگەیەنێت کە بۆ پشکنینی A1C پێویست بە گەدەی بەتاڵ ناکات. ئەگەر پزیشکەکەت لە هەمان سەرداندا پشکنینی تاقیگەی تر داوا بکات، وەک پشکنینی کۆلیسترۆڵ، لەوانەیە ئەوانە پێویستیان بە گەدەی بەتاڵ بێت، بۆیە پێشوەختە پرسیار بکە.
ئاستی ئاسایی A1C چەندە؟
A1C ی ئاسایی کەمترە لە 5.7%. پێش نەخۆشیی شەکرە 5.7% تا 6.4%ە، و نەخۆشیی شەکرە 6.5% یان زیاترە.
لە کوێ دەتوانم پشکنینی پێش نەخۆشیی شەکرە لە نزیک خۆم لە El Cajon بکەم؟
Palm Urgent Care، El Cajon (Magnolia) بەبێ وادە پێشوازی لە نەخۆشان دەکات و پشکنینی تاقیگە پێشکەش دەکات. پشکنینی A1C هەم پێش نەخۆشیی شەکرە و هەم نەخۆشیی شەکرە دەپشکنێت، بۆیە پێشوەختە پەیوەندی بکە بۆ ئەوەی دڵنیا بیتەوە کە لە کلینیکەکەدا بەردەستە. بۆ کاتەکانی کار و ڕێنماییی گەیشتن، سەیری پەڕەی شوێنەکە بکە.
ئایا خێزانە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستییەکان زیاتر لە مەترسیی نەخۆشیی شەکرەدان؟
توێژینەوەکان ئاماژە بەوە دەکەن. توێژینەوەیەک لە Dearborn, Michigan نەخۆشیی شەکرەی لە 15.5%ی ژنانی عەرەبی ئەمریکی و 20.1%ی پیاواندا دۆزییەوە، کە نزیکەی نیوەی دەستنیشان نەکرابوو. لەگەڵ ئەوەشدا، مەترسیی نەخۆشیی شەکرە لە خێزانە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستییەکاندا بەپێی تەمەن، کێش، چالاکی و مێژووی خێزانی جیاوازە، بۆیە پشکنین تاکە ڕێگایە بۆ زانینی باری تەندروستیی خۆت.
چەند جار دەبێت پشکنینی A1C دووبارە بکەمەوە؟
بەپێی U.S. Preventive Services Task Force، دوای ئەنجامێکی ئاسایی، هەر سێ ساڵ جارێک لەوانەیە گونجاو بێت. CDC ئامۆژگاری دەکات لە حاڵەتی پێش نەخۆشیی شەکرەدا هەر 1 بۆ 2 ساڵ جارێک، و لە حاڵەتی نەخۆشیی شەکرەدا لانیکەم ساڵانە دوو جار.
ئامادەیت بۆ پشکنینی A1C لە El Cajon؟ سەردانی Palm Urgent Care، El Cajon (Magnolia) بکە لە ناونیشانی 436 S Magnolia Ave, Suite 101، و پێشوەختە پەیوەندی بکە بۆ دڵنیابوونەوە لە بەردەستبوونی پشکنینەکە. بۆ کاتەکانی کار، بیمە و ڕێنماییی گەیشتن، سەیری پەڕەی شوێنی El Cajon Magnolia بکە.
ئەم بابەتە بۆ زانیاریی گشتییە و جێگرەوەی ئامۆژگاریی پزیشکیی پسپۆڕێکی تەندروستیی مۆڵەتدار نییە.