تا، کۆکە و لووتی گیراو دەکرێت هۆکارەکەیان هەر یەکێک بێت لە سێ ڤایرۆسی باوی کۆئەندامی هەناسە. زانینی جیاوازیی ئەنفلۆنزا و کۆڤید و RSV (ڤایرۆسی سینسیشیاڵی هەناسەیی) گرنگە، چونکە وەڵامەکە ئەوە دەگۆڕێت کە دواتر دەتوانیت چی بکەیت، بەتایبەتی کاتێک منداڵێکی ساوا، باپیر یان داپیرەیەک، یان کەسێکی تووشبوو بە ڕەبۆ لە هەمان ماڵدا دەژی. لە Palm Urgent Care لە North Highland Avenue لە National City، پسپۆڕێکی تەندروستی دەتوانێت لە یەک سەرداندا سەیری حاڵەتەکەت بکات، پشکنینی گونجاو داوا بکات و بژاردەکانی چارەسەرت لەگەڵدا تاوتوێ بکات.
خشتەی نیشانەکانی ئەنفلۆنزا و کۆڤید و RSV
هەر سێ ڤایرۆسەکە لە پاییز و زستاندا بڵاو دەبنەوە، و بەشێک لە نیشانەکانیان هاوبەشن. ئەم خشتەیە ئەوە کۆ دەکاتەوە کە CDC (ناوەندەکانی کۆنترۆڵ و ڕێگرتن لە نەخۆشییەکان) بۆ ئەنفلۆنزا، کۆڤید-19 و RSV ڕیزی کردوون.
نیشانەکان بە چ خێراییەک دەست پێدەکەن
- ئەنفلۆنزا: بەپێی CDC، بەزۆری نزیکەی دوو ڕۆژ دوای تووشبوون (لە نێوان یەک بۆ چوار ڕۆژ)، و زۆرجار لەناکاو.
- کۆڤید-19: 2 بۆ 14 ڕۆژ دوای بەرکەوتن. لەوانەیە نیشانەکان بە سووکی دەست پێبکەن و لای هەندێک کەس توندتر ببن.
- RSV: بەزۆری 4 بۆ 6 ڕۆژ دوای تووشبوون، و نیشانەکان قۆناغ بە قۆناغ دەردەکەون نەک هەموویان پێکەوە.
بەراوردی نیشانەکان لە تەنیشت یەکتر
- تا، کۆکە، لووتی ئاوهاتوو یان گیراو: ئەنفلۆنزا، کۆڤید-19 و RSV
- گەرووئێشە، لەشئێشە، سەرئێشە و ماندوێتی: ئەنفلۆنزا و کۆڤید-19
- هەناسەتەنگی: نیشانەیەکی کۆڤید-19یە، نیشانەیەکی ئاگادارکەرەوەی ئەنفلۆنزایە، و لەوانەیە لەگەڵ پەرەسەندنی RSV دروست ببێت
- لەدەستدانی نوێی هەستی تام یان بۆن: لە کۆڤید-19دا باوترە، بەڵام ئەنفلۆنزاش دەتوانێت ببێتە هۆی
- پژمین، فیکەکردنی سنگ و کەمبوونەوەی ئارەزووی خواردن: RSV
- ڕشانەوە یان سکچوون: کۆڤید-19، هەروەها ئەنفلۆنزا، کە زیاتر لای منداڵان دەبینرێت
ئەوەی خشتەکە ناتوانێت پێت بڵێت
بەراوردکردنی ئەنفلۆنزا و کۆڤید و RSV لەسەر کاغەز سنووری خۆی هەیە. CDC ڕایدەگەیەنێت کە تەنها بە نیشانەکان ناتوانیت ئەنفلۆنزا لە کۆڤید-19 جیا بکەیتەوە، و بۆ دڵنیابوونەوە لە دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە پشکنین پێویستە. RSV زۆرجار لە سەرەتادا وەک هەڵامەت دەردەکەوێت، و لای منداڵە ساوا زۆر بچووکەکان لەوانەیە تاکە نیشانەکان بریتی بن لە نائارامی، کەمبوونەوەی چالاکی و گرفتی هەناسەدان.
کێ لە مەترسیی زیاتردایە
- ئەنفلۆنزا: لیستی CDC بۆ ئەو کەسانەی مەترسیی تووشبوونیان بە ئاڵۆزییەکانی ئەنفلۆنزا زیاترە ئەمانە لەخۆ دەگرێت: گەورەساڵانی تەمەن 65 ساڵ و سەرووتر، منداڵانی خوار 5 ساڵ (بەرزترین مەترسی بۆ خوار 2 ساڵ)، ئافرەتانی دووگیان و ئەوانەی تا دوو هەفتە دوای کۆتایی دووگیانی، و ئەو کەسانەی ڕەبۆ، نەخۆشیی درێژخایەنی سی، شەکرە، نەخۆشیی دڵ یان کۆئەندامی بەرگریی لاوازیان هەیە.
- کۆڤید-19: CDC ئەم گرووپانە دیاری دەکات: بەتەمەنەکان (بەتایبەتی تەمەن 75 ساڵ و سەرووتر)، ئەو کەسانەی ڤاکسینەکانی کۆڤید-19یان بەڕۆژ نییە، و ئەو کەسانەی نەخۆشیی درێژخایەنی سی، نەخۆشیی دڵ یان کۆئەندامی بەرگریی لاوازیان هەیە.
- RSV: بەپێی CDC، منداڵانی ساوای خوار 6 مانگ و بەتەمەنەکان زیاتر لە هەموو کەس ئەگەری ئەوەیان هەیە پێویستیان بە چاودێریی نەخۆشخانە ببێت. County of San Diego (کاونتیی San Diego) ئەمانەش زیاد دەکات: منداڵانی ساوای پێشوەخت لەدایکبوو، منداڵانی بچووک کە لە کاتی لەدایکبوونەوە نەخۆشیی دڵیان هەیە یان نەخۆشیی درێژخایەنی سییان هەیە وەک ڕەبۆ، و ئەو کەسانەی کۆئەندامی بەرگرییان لاوازە.
لێرەدا ڕەبۆ شایەنی سەرنجی زیاترە. West National City بەشێکە لەو کۆمەڵگەیەی ویلایەت بە ناوی Portside Environmental Justice Neighborhoods (گەڕەکەکانی دادپەروەریی ژینگەیی لای بەندەر) دیاری کردووە، کە California Air Resources Board (دەستەی سەرچاوەکانی هەوای کالیفۆرنیا) وەسفی دەکات بەوەی هەندێک لە بەرزترین ڕێژەکانی ڕەبۆی لە هەرێمەکەدا هەیە، لەگەڵ ئەو پیسکەرانەی لە بەندەر، گواستنەوەی بار، هێڵی شەمەندەفەر و هاتوچۆی بارهەڵگرە قورسەکان دەردەچن. بۆ خێزانە کارکەرەکان و خێزانە سەربازییەکان بە یەکسانی، تووشبوونێکی نوێ لای کەسێکی تووشبوو بە ڕەبۆ هۆکارێکە بۆ ئەوەی زوو بپشکنرێت.
بۆچی پشکنینی زوو بۆ چارەسەر گرنگە
- ئەنفلۆنزا: بەپێی CDC، دەرمانی دژەڤایرۆس باشترین کاریگەریی هەیە کاتێک لە ماوەی دوو ڕۆژدا دوای دەستپێکردنی نیشانەکان دەست پێبکرێت، و دەتوانێت ماوەی نەخۆشییەکە نزیکەی یەک ڕۆژ کورت بکاتەوە. دەستپێکردنی درەنگتریش هێشتا دەتوانێت یارمەتیی ئەو کەسانە بدات کە لە مەترسیی زیاتردان یان زۆر نەخۆشن.
- کۆڤید-19: CDC دەڵێت چارەسەر دەبێت لە ماوەی 5 بۆ 7 ڕۆژدا دوای دەستپێکردنی نیشانەکان دەست پێبکات. ئەگەر لە مەترسیی بەرزدایت، پێویست ناکات ئەنجامی پشکنینەکەت پۆزەتیڤ بێت پێش ئەوەی دەربارەی چارەسەر لەگەڵ پسپۆڕێکی تەندروستی قسە بکەیت.
- RSV: بەپێی کاونتی، هیچ چارەسەرێک تەنها بۆ RSV دروست نەکراوە و زۆربەی تووشبوونەکان لە ماوەی یەک یان دوو هەفتەدا چاک دەبنەوە، هەرچەندە دەرمانی دژەڤایرۆس دەتوانرێت لە حاڵەتە توند و پڕمەترسییەکاندا بەکاربهێنرێت. هەروەک MedlinePlus ڕوونی دەکاتەوە، نموونەکانی RSV لە چەند ڕۆژی یەکەمی نیشانەکاندا وردترین ئەنجام دەدەن.
وەڵامێکی ڕوون هەروەها یارمەتیت دەدات خۆت لەو چارەسەرانە بپارێزیت کە سوودیان نییە: CDC ڕایدەگەیەنێت کە ئەنتیبایۆتیکەکان کار لە ڤایرۆسەکان ناکەن، لەوانە ئەنفلۆنزا.
پشکنینی خێرا بەراورد بە پشکنینی تاقیگە
پشکنینەکانی ئەنفلۆنزا
CDC ڕوونی دەکاتەوە کە پشکنینە خێراکانی دەستنیشانکردنی ئەنفلۆنزا لە ماوەی نزیکەی 10 بۆ 15 خولەکدا ئەنجام دەدەن، بەڵام لەوانەیە کەمتر ورد بن، بۆیە دوای ئەنجامێکی نێگەتیڤیش هێشتا لەوانەیە تووشی ئەنفلۆنزا بیت. پشکنینە خێرا مۆلیکیولییەکان نزیکەی 15 بۆ 20 خولەک دەخایەنن و وردترن، لە کاتێکدا پشکنینەکانی RT-PCR لە تاقیگە لە یەک کاتژمێرەوە بۆ چەند کاتژمێرێک دەخایەنن. هەروەها لەوانەیە پسپۆڕێکی تەندروستی بەبێ پشکنین و لە ڕێگەی نیشانەکانتەوە ئەنفلۆنزا دەستنیشان بکات.
پشکنینەکانی کۆڤید-19
بەپێی CDC، پشکنینەکانی ئەنتیجین بەزۆری لە ماوەی 15 بۆ 30 خولەکدا ئەنجام دەدەن، لە کاتێکدا پشکنینە مۆلیکیولییەکان (NAATs، لەوانە PCR) ئەگەری زیاتریان هەیە ڤایرۆسەکە بدۆزنەوە. یەک پشکنینی ئەنتیجینی نێگەتیڤ ناتوانێت تووشبوون ڕەت بکاتەوە، بۆیە ئەگەر نیشانەت هەبێت، FDA (دەزگای خۆراک و دەرمانی ئەمریکا) پێشنیار دەکات دوو پشکنینی ئەنتیجینی نێگەتیڤ هەبێت کە بە ماوەی 48 کاتژمێر لە یەکترەوە ئەنجام درابن.
پشکنینەکانی RSV
پشکنینە خێراکانی ئەنتیجینی RSV دەتوانن لە ماوەی یەک کاتژمێر یان کەمتردا ئەنجام بدەن. پشکنینەکانی RT-PCR کە هەستیارترن زۆرجار بۆ منداڵانی گەورەتر و گەورەساڵان بەکاردەهێنرێن، و پانێڵی پشکنینی هۆکارەکانی نەخۆشیی هەناسە دەتوانێت لە یەک نموونەدا RSV، ئەنفلۆنزا و کۆڤید-19 بپشکنێت.
پشکنینی تاقیگە و دەستنیشانکردن بەشێکن لەو چاودێرییەی لە Palm Urgent Care، National City پێشکەش دەکرێت، و پسپۆڕی تەندروستییەکەت ئەو پشکنینە هەڵدەبژێرێت کە لەگەڵ نیشانەکانت دەگونجێت. ڕێبەرەکەمان دەربارەی پشکنینی تاقیگە لە چاودێریی بەپەلە بخوێنەرەوە، یان لە ڕێگەی پەڕەی پەیوەندی دڵنیا ببەرەوە کام پشکنینەکانی نەخۆشیی هەناسە بەردەستن، پێش ئەوەی بۆ پشکنینی ئەنفلۆنزا لە National City بێیت.
نیشانە ئاگادارکەرەوەکانی فریاکەوتن: کەی پەیوەندی بە 911 بکەیت
چاودێریی بەپەلە شوێنی گونجاوە بۆ زۆربەی حاڵەتەکانی تا، کۆکە و گیرانی لووت. بۆ هەر یەکێک لەم نیشانە ئاگادارکەرەوانەی لیستەکانی CDC بۆ ئەنفلۆنزا و کۆڤید-19، پەیوەندی بە 911 بکە یان بڕۆ بۆ نزیکترین بەشی فریاکەوتن:
- گرفتی هەناسەدان یان هەناسەتەنگی
- ئازار یان گوشار لە سنگدا کە لاناچێت
- سەرلێشێوانی نوێ، یان قورسیی بەئاگاهاتن یان بەئاگامانەوە
- لێو، بنی نینۆکەکان یان پێست کە ڕەنگپەڕیو، خۆڵەمێشی یان شین دیار بن
- گرژبوون (تەشەنوج)
- میز نەکردن
- لاوازیی توند، نەهاوسەنگیی توند یان ئازاری توندی ماسولکە
- ئەو نیشانانەی باشتر دەبن، پاشان دەگەڕێنەوە یان خراپتر دەبن
لای منداڵان، ئاگاداری ئەمانەش بە: هەناسەدانی خێرا، نیشانەکانی وشکبوونەوەی لەش، تای سەرووی 104°F کە بە دەرمان دانابەزێت، و هەر تایەک لای منداڵێکی ساوای خوار 12 هەفتە. CDC ئاماژە بەوە دەکات کە RSV لای منداڵانی ساوای خوار 6 مانگ دەتوانێت ببێتە هۆی وەستانی هەناسەدان بۆ ماوەی زیاتر لە 10 چرکە، کە پێویستی بە چاودێریی فریاکەوتنە.
بەدواداچوونی ڕاپۆرتی هەفتانەی کاونتی دەربارەی ڤایرۆسە هەناسەییەکان
County of San Diego Health and Human Services Agency (دەزگای تەندروستی و خزمەتگوزارییە مرۆییەکانی کاونتیی San Diego) داتای ڤایرۆسە هەناسەییەکان بڵاو دەکاتەوە، لەوانە ڕێژەی ئەنجامە پۆزەتیڤەکانی پشکنین و ژمارەی خستنە نەخۆشخانە، هەروەها Respiratory Virus Surveillance Report (ڕاپۆرتی چاودێریی ڤایرۆسە هەناسەییەکان) کە کۆڤید-19، ئەنفلۆنزا و RSV دەگرێتەوە. ئەم ڕاپۆرتە لە ئۆکتۆبەرەوە تا ئەپریل هەموو هەفتەیەک ڕۆژانی پێنجشەممە دەردەچێت، و لە باقیی ساڵدا مانگانە.
CDC ئاماژە بەوە دەکات کە بڵاوبوونەوەی ئەنفلۆنزا زۆرجار لە نێوان دیسەمبەر و فێبریوەریدا دەگاتە لووتکە، و RSV بەزۆری لە دیسەمبەر و جەنیوەریدا دەگاتە لووتکە. کاتێک ژمارە ناوخۆییەکان بەرز دەبنەوە، ئەگەر ئەندامێکی خێزان کە لە مەترسیی زیاتردایە نەخۆش کەوت، بێ دواخستن پشکنین بکە. جا بە دوای «پشکنینی ئەنفلۆنزا لە نزیکمەوە» بگەڕێیت یان بە دوای «prueba de influenza» بۆ خزمێک کە زمانی ئیسپانیی پێ باشترە، ئامۆژگارییەکە هەمان شتە: هەتا زووتر، باشتر.
پرسیارە باوەکان
چۆن بزانم تووشی ئەنفلۆنزا، کۆڤید-19 یان RSV بووم؟
تەنها بە نیشانەکان ناتوانیت بە دڵنیاییەوە بیزانیت. هەر سێکیان دەتوانن ببنە هۆی تا، کۆکە و گیرانی لووت، و CDC دەڵێت بۆ دڵنیابوونەوە لە ئەنفلۆنزا یان کۆڤید-19 پشکنین پێویستە. پسپۆڕێکی تەندروستی دەتوانێت بڕیار بدات ئایا پشکنینی RSV یش گونجاوە.
ئایا پشکنینی خێرا دەتوانێت ئەنجامی نێگەتیڤی هەڵە بدات؟
بەڵێ. لەوانەیە پشکنینە خێراکانی ئەنفلۆنزا تووشبوون نەدۆزنەوە، و یەک پشکنینی ئەنتیجینی نێگەتیڤی کۆڤید-19 ناتوانێت بوونی ڤایرۆسەکە ڕەت بکاتەوە. لەوانەیە پسپۆڕی تەندروستییەکەت پشکنینەکە دووبارە بکاتەوە یان پشکنینێکی مۆلیکیولیی هەستیارتر داوا بکات.
نیشانەکانی RSV لای گەورەساڵان چین؟
زۆربەی گەورەساڵان نیشانەی هاوشێوەی هەڵامەتیان دەبێت، وەک ئاوهاتنی لووت، کۆکە، پژمین و تا، و لە ماوەی یەک یان دوو هەفتەدا چاک دەبنەوە. بەتەمەنەکانی تووشبوو بە نەخۆشیی دڵ یان سی و ئەو گەورەساڵانەی کۆئەندامی بەرگرییان لاوازە لە مەترسیی زیاتردان.
کەی لە جیاتی چاودێریی بەپەلە بڕۆم بۆ بەشی فریاکەوتن (ER)؟
بۆ گرفتی هەناسەدان، ئازار یان گوشار لە سنگدا، سەرلێشێوانی نوێ، لێو یان پێستی خۆڵەمێشی یان شین، گرژبوون، یان منداڵێکی ساوا کە هەناسەدانی جار جار دەوەستێت، پەیوەندی بە 911 بکە یان بڕۆ بۆ بەشی فریاکەوتن. ئەگەر ئەو نیشانانە نەبوون، چاودێریی بەپەلە بەزۆری دەتوانێت یارمەتی بدات.
نەخۆشیت و دڵنیا نیت کام ڤایرۆسە؟ بۆ سەیرکردنی حاڵەتەکەت و پشکنین، سەردانی Palm Urgent Care، National City بکە لە 101 N Highland Ave, Suite F، و بۆ کاتژمێرەکانی کار، بیمە وەرگیراوەکان و ئاراستەکان سەیری پەڕەی شوێنەکە بکە.
ئەم بابەتە تەنها بۆ زانیاریی گشتییە و جێگرەوەی ئامۆژگاریی پزیشکیی پسپۆڕێکی تەندروستیی مۆڵەتدار نییە.