پەستانی خوێنی بەرز لە National City: کەی هەنگاو بنێیت؟

ئامێری پێوانی پەستانی خوێن لە دەرمانخانەکە 168/104 پیشان دەدات، و ئەو ئامێرەی ماڵەوە کە بۆ باوکت کڕیوە ژمارەیەکی بەرزتریش پیشان دەدات. بینینی ژمارەیەکی بەرزی پەستانی خوێن نیگەرانکەرە، و هەنگاوی دواتر سەرەتا پشت بەوە دەبەستێت کە ئایا کەسێک هەست بە ناخۆشی دەکات، پاشان بەوەی ژمارەکان چەند بەرزن. لێرەدا ڕوونی دەکەینەوە کە خێزانەکانی National City چۆن دەتوانن حاڵەتی فریاکەوتن لەو سەردانە جیا بکەنەوە کە دەکرێت بەم زووانە ئەنجام بدرێت، و چۆن ژمارەیەک وەربگرن کە بتوانن متمانەی پێ بکەن.

ڕوونکردنەوەی ژمارەکانی پەستانی خوێن

ژمارەی سەرەوە (سیستۆلی) ئەو پەستانەیە کە لە خوێنبەرەکانتدا هەیە کاتێک دڵت لێدەدات. ژمارەی خوارەوە (دایاستۆلی) پەستانەکەیە لە نێوان لێدانەکاندا. National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI)، واتە پەیمانگای نیشتمانیی دڵ، سی و خوێن، ژمارەکانی گەورەساڵان بەم شێوەیە پۆلێن دەکات:

• ئاسایی: ژمارەی سەرەوە کەمتر لە 120 و ژمارەی خوارەوە کەمتر لە 80
• بەرزبوو: 120 بۆ 129 لە سەرەوە و کەمتر لە 80 لە خوارەوە
• پەستانی خوێنی بەرزی قۆناغی 1: 130 بۆ 139 لە سەرەوە، یان 80 بۆ 89 لە خوارەوە
• پەستانی خوێنی بەرزی قۆناغی 2: 140 یان زیاتر لە سەرەوە، یان 90 یان زیاتر لە خوارەوە
• قەیرانی پەستانی خوێنی بەرز: زیاتر لە 180 لە سەرەوە، یان زیاتر لە 120 لە خوارەوە

بۆ ئەوەی ئەنجامەکە بخرێتە ناو پۆلێکەوە، بەسە تەنها یەکێک لە دوو ژمارەکە بکەوێتە ناو ئەو پۆلەوە. ڕاپۆرتەکانی CDC (ناوەندەکانی کۆنترۆڵ و ڕێگریکردن لە نەخۆشییەکان) دەڵێن نزیکەی نیوەی گەورەساڵانی ویلایەتە یەکگرتووەکان (48.1%) پەستانی خوێنی بەرزیان هەیە، و نزیکەی 1 لە هەر 6 کەسیان ئاگایان لێی نییە. لەبەر ئەوەی بە زۆری هیچ نیشانەیەکی نییە، ژمارەیەک لەسەر شاشەیەک زۆرجار یەکەم ئاماژەیە.

نیشانەکانی فریاکەوتن لەگەڵ پەستانی خوێنی بەرز: پەیوەندی بە 911 بکە

ئەگەر ئازاری لەناکاوی سنگ، گرفت لە هەناسەدان، سڕبوون یان لاوازی، گرفت لە قسەکردن، گۆڕانی لەناکاوی بینین یان سەرئێشەیەکی توندی لەناکاوت هەبوو، بێ ئەوەی چاوەڕێی دووبارە پێوانەوە بکەیت یەکسەر پەیوەندی بە 911 بکە، ژمارەی پەستانی خوێنت هەرچییەک بێت. ئەمانە دەکرێت نیشانەی ئاگادارکەرەوەی جەڵتەی دڵ یان جەڵتەی مێشک بن، و CDC دەڵێت بۆ هەر یەکێکیان یەکسەر پەیوەندی بە 911 بکە. ئاگاداری ئەمانە بە:

• ئازار یان ناڕەحەتیی لەناکاوی سنگ، یان ئازاری توندی لەناکاو لە پشت یان سکدا
• گرفت لە هەناسەدان یان هەناسەتەنگی
• سڕبوون یان لاوازی لە دەموچاو، باسک یان قاچدا، بەتایبەتی لە یەک لای لەشدا
• گرفت لە قسەکردن یان تێگەیشتن لە قسە
• گۆڕانێکی لەناکاو لە بینیندا
• سەرئێشەیەکی لەناکاو و توند

NHLBI ئەم نیشانانە وەک هۆکاری پەیوەندیکردن بە 911 دیاری دەکات کاتێک پەستانی خوێن زۆر بەرزە، و ئاگادار دەکاتەوە کە پەستانێکی ئەوەندە بەرز دەتوانێت زیان بە ئەندامەکانی لەشت بگەیەنێت. مەوەستە بۆ دووبارە پێوانەوە، و لە جیاتی ئەوەی خۆت ئۆتۆمبێل لێبخوڕیت، پەیوەندی بە 911 بکە. ئەم نیشانانە پێویستیان بە چاودێریی فریاکەوتنە، نەک چاودێریی خێرا. بۆ حاڵەتەکانی تر، ڕێنماییەکەمان دەربارەی چاودێریی خێرا بەراورد بە بەشی فریاکەوتن نموونە باوەکان ڕوون دەکاتەوە.

پەستانی خوێنی بەرز بێ نیشانە: دووبارە بیپێوەوە و بۆ هەڵسەنگاندن سەردان بکە

زۆربەی ژمارە بەرزەکان بێ هیچ نیشانەیەکی ئاگادارکەرەوە دەردەکەون. ئەگەر هەست بە باشی دەکەیت بەڵام ژمارەی سەرەوە 180 یان زیاترە، یان ژمارەی خوارەوە 120 یان زیاترە (تەنها یەکێکیان بەسە)، NHLBI ئامۆژگاری دەکات پێنج خولەک چاوەڕێ بکەیت و دووبارە بیپێویتەوە. ئەگەر ژمارەی دووەم هێشتا هەر ئەوەندە بەرز بوو، یەکسەر پەیوەندی بە پزیشکەکەت یان دابینکەری چاودێریی تەندروستییەکەتەوە بکە. لەوانەیە ئامۆژگاریت بکەن دەست بە دەرمانێک بکەیت یان بڕی دەرمانەکەت بگۆڕیت. ئەگەر لە کاتی چاوەڕوانیدا هەر نیشانەیەک لە لیستەکەی سەرەوە دەرکەوت، پەیوەندی بە 911 بکە.

لە خوار ئاستی قەیراندا، بۆ نموونە 150/95، یەک جار پێوان دەستنیشانکردن نییە. MedlinePlus ئاماژە بەوە دەکات کە پەستانی خوێن بە شێوەیەکی ئاسایی بەپێی کاتەکانی ڕۆژ دەگۆڕێت، و NHLBI دەڵێت دەستنیشانکردن پێویستی بە دوو پێوان یان زیاترە لە سەردانی جیاوازدا. لەگەڵ ئەوەشدا، ژمارەی دووبارەبووەوەی قۆناغی 2 شایەنی سەردانێکی خێران، بۆیە ئەنجامی پێوانە وردەکانی ماڵەوە تۆمار بکە و لەگەڵ خۆتیان بهێنە.

چۆن لە ماڵەوە پەستانی خوێن بە وردی بپێویت

MedlinePlus دەڵێت لەوانەیە پێوانەکانی ماڵەوە پەستانی خوێنی ئێستای تۆ باشتر لە پێوانەکانی ناو کلینیک پیشان بدەن، بەڵام شێوازی پێوانەکە گرنگە. CDC و MedlinePlus ئەم هەنگاوانە پێشنیار دەکەن:

1. بۆ ماوەی 30 خولەک پێش پێوان، دوور بکەوەرەوە لە خواردن، خواردنەوە، کافایین، جگەرەکێشان و وەرزش.
2. میزڵدانت بەتاڵ بکە.
3. بە شێوەیەک دابنیشە کە پشتت پاڵی دابێت، هەردوو پێت بە تەختی لەسەر زەوی بن و قاچەکانت بەسەر یەکدا نەدابێت، و لانیکەم پێنج خولەک پشوو بدە.
4. بازووبەندێکی بەشی سەرەوەی باسک لەسەر پێستی ڕووت بەکاربهێنە، ڕێک بێت بەڵام توند نەبێت، و لێوارە خوارەوەکەی نزیکەی 1 ئینج لە سەرووی چەمانەوەی ئانیشکتەوە بێت.
5. باسکت لەسەر مێزێک دابنێ بۆ ئەوەی بازووبەندەکە لە ئاستی سنگتدا بێت.
6. لە کاتی پڕبوونەوەی بازووبەندەکە بە هەوا، بێدەنگ بە.
7. لانیکەم دوو جار بیپێوە، بە ماوەی 1 یان 2 خولەک لە نێوانیاندا، هەموو ڕۆژێک لە هەمان کاتدا، و هەموو ئەنجامێک لە تۆمارێکدا بنووسە.

تۆمارەکە و ئامێرەکە لەگەڵ خۆت بهێنە بۆ سەردانەکەت. MedlinePlus پێشنیار دەکات داوا لە پزیشکەکەت بکەیت پێوانەکانی ماڵەوە و کلینیک بەراورد بکات بۆ ئەوەی دڵنیا ببیتەوە ئامێرەکەت وردە.

سەردانی دەستنیشانکردن چی لەخۆ دەگرێت

پشکنینی پەستانی خوێن لە National City بۆ ژمارەیەکی بەرز دەبێت لە یەک جار گوشینی بازووبەندەکە زیاتر بێت. چاوەڕێی ئەمانە بە:

• پێوانی دووبارە دوای ئەوەی پشوو دەدەیت، بە بەکارهێنانی بازووبەندی گونجاو و شێوەی دانیشتنی دروست.
• مێژووی تەندروستیت: NHLBI ئاماژە بەوە دەکات کە پزیشکان پرسیار دەربارەی شێوازی خواردن، چالاکیی جەستەیی، خەو، کێش، سترێس و مێژووی تەندروستیی خێزان دەکەن.
• پشکنینی جەستەیی کە سەرنج دەخاتە سەر دڵ، سییەکان و نیشانەکانی ئاڵۆزییەکان.
• پشکنینی تاقیگەیی: MedlinePlus پشکنینی بنەڕەتیی مێتابۆلیزم،پشکنینی میز و پشکنینی کۆلیسترۆڵ لە نێو ئەو پشکنینانەدا دەژمێرێت کە لەوانەیە پزیشکان داوایان بکەن.
• پلانێک: هەنگاوەکانی شێوازی ژیان، ئایا دەرمان گونجاوە یان نا، و کەی دووبارە بپێورێتەوە.

پشکنینەکانی گورچیلە گرنگن. National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (پەیمانگای نیشتمانیی نەخۆشیی شەکرە و نەخۆشییەکانی هەرس و گورچیلە) ڕایدەگەیەنێت کە پەستانی خوێنی بەرز دووەم هۆکاری سەرەکیی پەککەوتنی گورچیلەیە لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا، دوای نەخۆشیی شەکرە. پشکنینی خوێنی GFR و پشکنینی ئەلبومینی میز پیشانی دەدەن گورچیلەکانت تا چ ڕادەیەک بە باشی کار دەکەن. سەیری لیستی تەواوی خزمەتگوزارییەکانمان بکە.

مێژووی خێزان، خوێ و پەستانی خوێن لە ماڵەکانی National City

National City خێزانە فلیپینی و ئیسپانیزمانەکان، خێزانەکانی هێزی دەریایی (Navy) کە پەیوەندییان بە بنکە نزیکەکەوە هەیە، و خێزانە کارکەرەکانی سەرانسەری South Bay لەخۆ دەگرێت. ئەگەر دایک یان باوکێک، یان داپیرە یان باپیرەیەک پەستانی خوێنی بەرزی هەیە، لە سەردانەکەتدا باسی بکە: CDC مێژووی خێزان وەک هۆکارێکی مەترسی دەژمێرێت.

توێژینەوەکان هەروەها ئاماژە بە بارێکی قورستر دەکەن بۆ فلیپینییە ئەمریکییەکان. لە توێژینەوەیەکدا لەسەر زیاتر لە 1.8 ملیۆن گەورەساڵ لە باکووری کالیفۆرنیا، ڕێژەی پەستانی خوێنی بەرز لە گەورەساڵانی فلیپینیدا بەرزتر بوو لە گەورەساڵانی باشووری ئاسیایی، چینی، هیسپانی و سپی پێست، لە هەموو تەمەنێکدا لە سییەکانی تەمەنەوە تا حەفتاکان، و لە ئاستێکی نزیک لە گەورەساڵانی ڕەش پێستدا بوو. شیکارییەکی نیشتمانیی تۆمارەکانی مردن دەریخست کە لە نێوان ئەو گرووپە ئاسیایی ئەمریکییانەی لێکۆڵینەوەیان لەسەر کرا، پیاوانی فلیپینی بەرزترین ڕێژەی مردنیان بەهۆی نەخۆشییەکانی دڵ و خوێنبەرەکانەوە هەبوو کە پەیوەندییان بە پەستانی خوێنی بەرزەوە هەبوو. لە نێوان گەورەساڵانی هیسپانیدا لە ئاستی نیشتمانیدا، CDC ڕێژەی ئەوانەی پەستانی خوێنی بەرزیان هەیە بە 44.9% دیاری دەکات. ئامارێکی گرووپی دەستنیشانکردنی کەسیی هیچ کەسێک نییە، بەڵام هۆکارێکی باشە بۆ پشکنین.

خوێ لە سۆسی سۆیا، سۆسی ماسی، گۆشتی سوێرکراو، خواردنی قوتوو و خواردنی ئامادەکراوی دەرەوەدا شاراوەیە، لە چێشتخانەی خەڵکی هەموو کەلتوورێکدا. CDC ئاماژە بەوە دەکات کە ئەمریکییەکان بە تێکڕا ڕۆژانە زیاتر لە 3,300 ملیگرام سۆدیۆم دەخۆن، کە لە سنووری پێشنیارکراوی کەمتر لە 2,300 ملیگرام زیاترە، و سۆدیۆمی زۆر دەتوانێت پەستانی خوێن بەرز بکاتەوە. پێش زیادکردنی سۆس تامی خواردنەکە بکە، بە سیر، سرکە، میوەی لیمۆیی و گیا بۆنخۆشەکان تام بە خواردن بدە، و خواردنە هەرە سوێرەکان بۆ بۆنە تایبەتەکان هەڵبگرە.

پرسیارە باوەکان

بۆ پەستانی خوێنی بەرز بچمە چاودێریی خێرا یان بەشی فریاکەوتن؟

ئەگەر ئازاری لەناکاوی سنگ، گرفت لە هەناسەدان، سڕبوون یان لاوازی، گرفت لە قسەکردن، گۆڕانی لەناکاوی بینین یان سەرئێشەیەکی توندی لەناکاوت هەبوو، بێ ئەوەی چاوەڕێی دووبارە پێوانەوە بکەیت یەکسەر پەیوەندی بە 911 بکە، ژمارەی پەستانی خوێنت هەرچییەک بێت. ئەگەر هیچ نیشانەیەکت نییە، و ژمارەی سەرەوە 180 یان زیاتر یان ژمارەی خوارەوە 120 یان زیاتر بوو، دوای پێنج خولەک دووبارە بیپێوەوە، و ئەگەر هەر ئەوەندە بەرز مایەوە یەکسەر پەیوەندی بە پزیشکەکەتەوە بکە. ئەو ژمارانەی لە خوار ئەو ئاستەوەن، بێ نیشانە، دەتوانرێت لە چاودێریی خێرادا هەڵبسەنگێنرێن.

ئایا چاودێریی خێرا دەتوانێت چارەسەری پەستانی خوێنی بەرز بکات؟

ئەگەر نیشانەی فریاکەوتنت نەبێت، بەڵێ، وەک خاڵێکی دەستپێک. چاودێریی خێرا دەتوانێت پەستانی خوێنت دووبارە بپێوێتەوە، بۆ نیشانە ئاگادارکەرەوەکان بتپشکنێت، داوای پشکنینی تاقیگەیی بکات و دەربارەی چارەسەر و بەدواداچوون قسەت لەگەڵ بکات.

ئایا یەک جار پێوانی پەستانی خوێنی بەرز واتای دەستنیشانکردنی نەخۆشییە؟

نەخێر. NHLBI دەڵێت دەستنیشانکردن پێویستی بە دوو پێوان یان زیاترە لە سەردانی جیاوازدا. یەک ژمارەی بەرز واتە دووبارە بیپێوەوە و بۆ هەڵسەنگاندن سەردان بکە.

نیشانەکانی قەیرانی پەستانی خوێنی بەرز چین؟

NHLBI ئەمانە دەژمێرێت: سەرئێشەی توندی لەناکاو، گرفت لە هەناسەدان، ئازاری توندی لەناکاوی سنگ، پشت یان سک، سڕبوون یان لاوازی، گۆڕانی لەناکاوی بینین و گرفت لە قسەکردن. هەر یەکێک لەمانە واتە یەکسەر پەیوەندی بە 911 بکە، ژمارەی پەستانی خوێنت هەرچییەک بێت.

لە National City لە کوێ دەتوانم پەستانی خوێنم بپشکنم؟

Palm Urgent Care، National City، لە ناونیشانی 101 N Highland Ave, Suite F، چاودێریی خێرا، پشکنینی جەستەیی و پشکنینی تاقیگەیی پێشکەش دەکات. بۆ کاتەکانی کار و ڕێنماییی گەیشتن سەیری پەڕەی شوێنەکە بکە.

ئەگەر لە ماڵەوە بەردەوام ژمارەی پەستانی خوێنی بەرز دەردەکەوێت، چاوەڕێی دەرکەوتنی نیشانەکان مەکە. بۆ دووبارە پێوانەوەیەکی ورد و هەڵسەنگاندن، سەردانی Palm Urgent Care، National City بکە یان پەیوەندیی پێوە بکە.

ئەم بابەتە بۆ زانیاریی گشتییە و جێگرەوەی ئامۆژگاریی پزیشکیی پسپۆڕێکی تەندروستیی مۆڵەتدار نییە.