نەخۆشکەوتن دوای گەشتی دەرەوە لە El Cajon؟ با پشکنینت بۆ بکرێت

لە سەردانێکی درێژی خێزانەکەت گەڕاویتەوە و ئێستا هەست دەکەیت شتێک ئاسایی نییە: تایەک کە هەر دەگەڕێتەوە، گەدەیەک کە ئارام نابێتەوە، یان کۆکەیەک کە درێژە دەکێشێت. ئەگەر دوای گەشتی دەرەوە نەخۆش کەوتوویت، کات گرنگە. هەندێک لە هەوکردنەکانی گەشت خۆیان چاک دەبنەوە، بەڵام هەندێکی تر، بە تایبەتی ئەوانەی تایان لەگەڵە، بە خێرایی مەترسیدار دەبن. لە Palm Urgent Care لە S Magnolia Ave لە El Cajon، نەخۆشان دەتوانن بێ کاتی پێشوەخت پزیشک ببینن، باسی گەشتەکەیان بکەن و لە کاتی پێویستدا پشکنینی دەستنیشانکردن و پشکنینی تاقیگە ئەنجام بدەن.

زۆرێک لە خێزانەکانی East County بۆ بینینی دایک و باوک و خزم و کەسوکاریان گەشت دەکەن بۆ عێراق و وڵاتانی دەوروبەری. لێرەدا ڕوونی دەکەینەوە بۆچی نەخۆشکەوتن دوای سەردانی خێزان لە دەرەوەی وڵات دەکرێت جیاواز بێت، و چی بکەیت.

بۆچی سەردانی خێزان لە دەرەوەی وڵات مەترسیی تەندروستیی زیاتری هەیە

پزیشکیی گەشت ئەم گەشتانە ناو دەنێت گەشتی VFR (سەردانی هاوڕێیان و خزمان). CDC Yellow Book (ڕێبەری تەندروستیی گەشتی ناوەندەکانی کۆنترۆڵکردن و ڕێگریکردن لە نەخۆشییەکان) ڕاپۆرت دەدات کە ڕێژەی چەند هەوکردنێکی گەشت لە گەشتیارانی VFR دا بەرزترە، لەوانە مەلاریا، سیل (TB) و تای تیفۆئید. هۆکارە باوەکان بریتین لە کەمتر وەرگرتنی چاودێریی پێش گەشت، مانەوەی درێژتر، ڕووبەڕووبوونەوەی خواردن و ئاو لە ماڵی خزمان، و زەحمەتیی بەردەوامبوون لەسەر خۆپاراستن لە گەستنی مێروو. بەپێی داتاکانی چاودێریی نەخۆشی لە ئەمریکا کە CDC ئاماژەی پێداون، نزیکەی نیوەی حاڵەتەکانی تیفۆئید (48%) لە گەشتیارانی VFR دا ڕوویانداوە.

گەورەبوون لە وڵاتێکدا گەرەنتیی پاراستن نادات: CDC ئاماژە بەوە دەکات کە بەرگری دژی مەلاریا زوو دوای جێهێشتنی ناوچەیەکی مەلاریا دەست دەکات بە لاوازبوون، و ئەو منداڵانەی لە ئەمریکا لەدایک بوون ئەو ڕووبەڕووبوونەوانەیان نەبووە کە لەوانەیە دایک و باوکیان هەیان بووبێت.

بۆ عێراق، CDC لە پەڕەی تەندروستیی گەشتدا ڤاکسینی تیفۆئید بۆ زۆربەی گەشتیاران و ڤاکسینی هەوکردنی جگەری A بۆ ئەو گەشتیارانەی تەمەنیان 1 ساڵ و سەرووترە و ڤاکسینیان وەرنەگرتووە پێشنیار دەکات، و ڕاپۆرتی زیادبوونی حاڵەتەکانی تای خوێنبەربووی کریمیا-کۆنگۆ (CCHF) دەدات. بۆ هەر وڵاتێک کە سەردانی دەکەیت، پەڕەی CDC بپشکنە.

نەخۆشکەوتن دوای گەشتی دەرەوە؟ ئەو نیشانانەی پێویستیان بە چاودێریی خێرا هەیە

ئەم نیشانانە دوای گەشت شایەنی چاودێریی هەمان ڕۆژ یان ڕۆژی دواترن:

• هەر تایەک، تەنانەت ئەگەر سووکیش بێت، یان لەرز کە دێت و دەڕوات (ئەگەر لە ناوچەیەکی مەلاریا بوویت، سەیری لیستی بەشی فریاکەوتن لە خوارەوە بکە).
• سکچوون لەگەڵ تا یان خوێن، یان سکچوونێک کە ناوەستێت. Yellow Book ئاماژە دەکات کە سکچوونی بەکتریایی بێ چارەسەر بە زۆری 3 تا 7 ڕۆژ دەخایەنێت، لە کاتێکدا سکچوونی پەیوەست بە مشەخۆرەکان دەتوانێت چەند هەفتەیەک تا چەند مانگێک بەردەوام بێت.
• کۆکەیەک کە 3 هەفتە یان زیاتر بخایەنێت، ئازاری سنگ یان کۆکەی خوێناوی، کە CDC وەک نیشانەی ئەگەریی نەخۆشیی سیل (TB) ناویان دەبات.
• زەردبوونی پێست یان چاو، میزی تۆخ یان پیسایی کاڵ بە ڕەنگی قوڕ، کە دەکرێت نیشانەی هەوکردنی جگەری A بن، و دەتوانن 2 تا 7 هەفتە دوای تووشبوون دەربکەون.
• نیشانەکانی وشکبوونەوەی لەش، وەک وشکبوونی دەم یان میزی تۆخ، بەپێی MedlinePlus.

کەی بچیتە بەشی فریاکەوتن یان پەیوەندی بە 911 بکەیت

بۆ ئەم نیشانانە و نیشانە ئاگادارکەرەوە فریاکەوتنییەکانی تر، بچۆ بۆ نزیکترین بەشی فریاکەوتن یان پەیوەندی بە 911 بکە:

• هەر تایەک لە ماوەی یەک ساڵ دوای بوون لە وڵاتێک کە مەلاریای تێدایە، تەنانەت ئەگەر سووکیش بێت. Yellow Book داوا دەکات ئەنجامی پشکنینی مەلاریا لە ماوەی چەند کاتژمێرێکدا ئامادە بێت، بۆیە هەر لە هەمان ڕۆژدا بچۆ بۆ شوێنێک کە بتوانێت ئەو ئەنجامانە بدات، کە بە زۆری بەشی فریاکەوتنە.
• سەرلێشێواوی، گۆڕان لە ئاستی ئاگایی، فێ یان بێهۆشبوون
• هەناسەتەنگیی توند، یان ئازار یان پەستانی توند لە سنگ
• تا یان لەرزین لەگەڵ لێدانی خێرای دڵ یان نەبزی لاواز، پێستی سارد و شێدار یان ئازاری زۆر توند، کە دەکرێت نیشانەی ژەهراویبوونی خوێن بن، کە بارێکی فریاکەوتنی مەترسیدارە بۆ ژیان
• وشکبوونەوەی توندی لەش، وەک نەبوونی میز، چاوی چاڵبوو یان لێدانی خێرای دڵ

تا دوای گەشت: هەرگیز چاوەڕێ مەکە تا خۆی بڕوات

CDC Yellow Book ئامۆژگاری دەکات کە تای دوای گەشت زوو هەڵبسەنگێندرێت، چونکە دەکرێت نیشانەی هەوکردنێک بێت کە بە خێرایی پەرە دەسێنێت، کە گرنگترینیان مەلاریایە. لەبەر ئەوەی مەلاریا لە هەموو شوێنێک نییە، هەموو ئەو وڵاتانەی سەردانت کردوون و هەموو وەستگەکانی نێوان گەشتەکانت بنووسە.

MedlinePlus ئاماژە دەکات کە نیشانەکانی مەلاریا بە زۆری 7 تا 30 ڕۆژ دوای گەستنی مێشوولەیەکی تووشبوو دەست پێ دەکەن، بەڵام دەکرێت تا یەک ساڵ بخایەنێت. بەپێی Yellow Book، تیفۆئید بە زۆری 7 تا 18 ڕۆژ دوای تووشبوون دەردەکەوێت، هەندێک جار دواتریش، لە کاتێکدا سیل دەکرێت چەند هەفتەیەک یان تەنانەت چەند ساڵێک دواتر دەربکەوێت. ئەگەر دوای گەشتی دەرەوە نەخۆش کەوتیت و تات هەیە، لە جیاتی شاردنەوەی بە دەرمانی دابەزێنەری تا، پشکنین بکە.

چی دەربارەی گەشتەکەت بە پزیشکەکەت بڵێیت

وەک Yellow Book ئاماژەی پێدەکات، مێژوویەکی ورد یارمەتی دەدات هۆکارەکە بە وردی دیاری بکرێت. ئامادە بە بۆ ئەوەی ئەمانە باس بکەیت:

1. هەموو ئەو شوێنانەی سەردانت کردوون، لەوانە شار، گوند و وەستگەکانی نێوان گەشت.
2. بەروارەکانی گەشت و ئەوەی نیشانەکان کەی دەستیان پێکرد.
3. لە کوێ ماویتەوە، وەک ماڵی خزمان یان کێڵگە.
4. چیت خواردووە و چیت خواردۆتەوە، لەوانە ئاوی بۆری، سەهۆڵ، سەوزەی کاڵ یان بەرهەمی شیریی پاستۆر نەکراو.
5. گەستن و بەرکەوتن لەگەڵ ئاژەڵ. World Health Organization (ڕێکخراوی تەندروستیی جیهانی) ئاماژە دەکات کە CCHF لە ڕێگەی گەستنی قرنە یان بەرکەوتن لەگەڵ خوێن یان شانەی ئاژەڵی تووشبوو لە کاتی سەربڕین و دەستبەجێ دوای سەربڕین بڵاو دەبێتەوە.
6. چاودێریی پزیشکی لە دەرەوەی وڵات، وەک دەرزی، شلەی IV (سیروم) یان کاری ددان.
7. ئەو ڤاکسین و دەرمانانەی پێش گەشت یان لە ماوەی گەشتدا وەرتگرتوون، لەوانە حەبی مەلاریا.

ئەو پشکنینانەی تاقیگە کە پزیشکەکەت لەوانەیە داوایان بکات

پشکنینەکانی تاقیگە دوای گەشت پشت بە نیشانەکانت، بەرنامەی گەشتەکەت و پشکنینی پزیشکی دەبەستن. هەندێکیان لە تاقیگەیەکی دەرەکی یان لە نەخۆشخانە ئەنجام دەدرێن. بژاردە باوەکان بریتین لە:

• پشکنینی تەواوی خوێن (CBC). بەپێی MedlinePlus، بەرزیی ژمارەی خڕۆکە سپییەکان دەکرێت نیشانەی هەوکردن بێت.
• پشکنینەکانی مەلاریا. پشکنینی نموونەی خوێن لەژێر مایکرۆسکۆپ یان پشکنینی خێرا، کە ئەگەر ئەنجامەکەی نەرێنی بوو بە زۆری هەر 12 تا 24 کاتژمێر جارێک دووبارە دەکرێتەوە تا 3 جار، بەپێی MedlinePlus. لەبەر ئەوەی CDC داوای ئەنجام لە ماوەی چەند کاتژمێرێکدا دەکات، گومانی مەلاریا لەوانەیە پێویستی بە بەشی فریاکەوتن هەبێت.
• چاندنی خوێن، کە بەدوای هەوکردنی بەکتریایی یان کەڕوویی لە خوێندا دەگەڕێت، بە تایبەتی کاتێک تا سەرچاوەیەکی ڕوونی نییە.
• پشکنینەکانی کارکردنی جگەر کاتێک زەردوویی، میزی تۆخ یان ئەگەری تووشبوون بە هەوکردنی جگەر هەیە.
• پشکنینی پیسایی بۆ تێکچوونی گەدە دوای گەشت بۆ دەرەوەی وڵات. چاندنی پیسایی بەدوای بەکتریادا دەگەڕێت، و پشکنینی هێلکە و مشەخۆر بەدوای مشەخۆرەکان و هێلکەکانیاندا دەگەڕێت، زۆرجار لەسەر چەند نموونەیەک لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا.
• پشکنینی سیل (TB) بە پشکنینی پێست یان خوێن دوای بەرکەوتن لەگەڵ کەسێک کە سیلی چالاکی هەیە، یان بۆ ئەوانەی بە بەردەوامی گەشت دەکەن بۆ ئەو وڵاتانەی سیل تێیاندا باوە.

زیاتر بزانە لە ڕێبەرەکەماندا دەربارەی پشکنینی تاقیگە لە چاودێریی بەپەلە.

لیستی ئامادەکاریی پێش گەشت بۆ سەردانی داهاتووت بۆ نیشتمان

• لانیکەم یەک مانگ پێشتر سەردانی پزیشکەکەت بکە بۆ پرسیارکردن دەربارەی ڤاکسینەکانی وەک تیفۆئید و هەوکردنی جگەری A، وەک CDC بۆ عێراق ئامۆژگاری دەکات. زووتر دەڕۆیت؟ هەر سەردانی پزیشک بکە: هەندێک ڤاکسین خشتەی خێراکراویان هەیە.
• دڵنیابە لە پاراستنت دژی سوورێژە. CDC ئامۆژگاری دەکات بە وەرگرتنی 2 ژەم ڤاکسینی MMR لانیکەم 2 هەفتە پێش ڕۆیشتن بۆ هەر کەسێک کە بەڵگەی بەرگریی نییە، و ژەمێکی زوو بۆ منداڵە ساواکانی تەمەن 6 تا 11 مانگ.
• پلان بۆ خواردن و خواردنەوە دابنێ. CDC لە ڕێنماییەکانی خواردن و خواردنەوەدا خواردنەوەی داخراوی کارگە لە ئاوی بۆری باشتر دەزانێت، و ئامۆژگاری دەکات بە دوورکەوتنەوە لە سەهۆڵ لەو شوێنانەی ئاوەکەیان لەوانەیە سەلامەت نەبێت، پاککردنی توێکڵی میوە بە دەستی خۆت و شوشتنی دەستەکان پێش نانخواردن. لە ماڵی خانەخوێکان، خواردنی گەرم و تازە هەڵبژێرە.
• دەرمانی دوورخەرەوەی مێروو لەگەڵ خۆت ببە. CDC پێشنیار دەکات دەرمانی دوورخەرەوەی مێروو کە لە EPA (دەزگای پاراستنی ژینگەی ئەمریکا) تۆمارکراوە و جلوبەرگی پارێزەر بەکاربهێنیت دژی گەستنی مێشوولەی لم، کە نەخۆشیی لیشمانیا لە عێراق بڵاو دەکاتەوە.

سەیری هەموو خزمەتگوزارییەکانی Palm Urgent Care بکە، لەوانە پشکنینی جەستەیی و پشکنینی تاقیگە.

پرسیارە باوەکان

چەند دوای گەشت بۆ دەرەوەی وڵات دەکرێت نەخۆش بکەویت؟

هەندێک هەوکردنی گەشت لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا دەست پێ دەکەن، هەندێکی تر زۆر دواتر. هەوکردنی جگەری A دەکرێت 2 تا 7 هەفتە دوای تووشبوون دەربکەوێت، مەلاریا بە زۆری 7 تا 30 ڕۆژ دوای گەستن (هەندێک جار تا یەک ساڵ)، و سیل چەند هەفتەیەک یان تەنانەت چەند ساڵێک دواتر. لە هەر سەردانێکی پزیشکیدا باسی گەشتی ئەم دواییەت بکە.

بۆ تا دوای گەشت، بچمە چاودێریی بەپەلە یان بەشی فریاکەوتن؟

ئەگەر لە ساڵی ڕابردوودا لە وڵاتێک بوویت کە مەلاریای تێدایە، هەر لە هەمان ڕۆژدا بڕۆ، تەنانەت بۆ تایەکی سووکیش، و بە زۆری بۆ بەشی فریاکەوتن، چونکە CDC Yellow Book داوا دەکات ئەنجامی پشکنینی مەلاریا لە ماوەی چەند کاتژمێرێکدا ئامادە بێت. ئەگەر تەنها گەشتت بۆ ناوچەگەلێکی بێ مەلاریا کردووە، چاودێریی بەپەلە خاڵێکی دەستپێکی باشە بۆ هەمان ڕۆژ، بەو مەرجەی ئاگادار بیت، بە ئاسوودەیی هەناسە بدەیت و بتوانیت شلەمەنی بخۆیتەوە بێ ئەوەی بیڕشێنیتەوە. بۆ سەرلێشێواوی، کێشەی توندی هەناسەدان، ئازاری سنگ، فێ یان نیشانەکانی ژەهراویبوونی خوێن، پەیوەندی بە 911 بکە.

چ پشکنینێک بۆ تێکچوونی گەدە دوای گەشت بۆ دەرەوەی وڵات دەکرێت؟

پزیشک لەوانەیە داوای چاندنی پیسایی بۆ بەکتریا و پشکنینی هێلکە و مشەخۆر بکات، هەندێک جار لەسەر چەند نموونەیەک لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا. پشکنینەکانی خوێن دەتوانن وشکبوونەوەی لەش و هەوکردن بپشکنن.

ئایا دەتوانم دوای گەشت بێ کاتی پێشوەخت سەردانی Palm Urgent Care لە El Cajon بکەم؟

بەڵێ. Palm Urgent Care، El Cajon (Magnolia)، پێشوازی لە نەخۆشانی بێ کاتی پێشوەخت دەکات بۆ چاودێریی بەپەلە، پشکنینی دەستنیشانکردن و پشکنینی تاقیگە. بۆ کاتەکانی ئێستای کارکردن سەیری پەڕەی لقەکە بکە. ئەگەر دوای بوون لە ناوچەیەکی مەلاریا تات هەیە، لە جیاتی ئەوە بچۆ بۆ بەشی فریاکەوتن.

ئەگەر خۆت یان یەکێک لە ئەندامانی خێزانەکەت دوای گەشتی دەرەوە نەخۆش کەوتوون، چاوەڕێ مەکەن تا خۆی چاک بێتەوە. بۆ چاودێریی بەپەلە دوای گەشت لە El Cajon، سەردانی Palm Urgent Care بکە لە 436 S Magnolia Ave, Suite 101. بۆ کاتەکانی کارکردن، ڕێنماییی گەیشتن و وردەکارییەکانی ڕووماڵی بیمە، سەردانی پەڕەی لقی El Cajon (Magnolia) بکە.

ئەم بابەتە تەنها بۆ زانیاریی گشتییە و جێگرەوەی ئامۆژگاریی پزیشکیی پسپۆڕێکی تەندروستیی مۆڵەتدار نییە.