گەرووێکی سووتاو و بە ئازار خواردن، خەوتن یان تەواوکردنی ماوەی کار قورس دەکات، و بۆ دایک و باوکانیش پرسیارێکی ئاشنا دروست دەکات: ئایا ئەمە ستریپە؟ زۆربەی کات ستریپ نییە، و تاکە ڕێگای متمانەپێکراو بۆ زانینی، پشکنینی ستریپی گەرووە. لێرەدا ئەو نیشانانە دەخەینەڕوو کە ستریپ لە ڤایرۆس جیا دەکەنەوە، بۆچی پزیشکان لە جیاتی مەزەندەکردن نموونە لە گەروو وەردەگرن، و کەی دژەبەکتریا سوودی هەیە. بۆ خێزانە کارکەرەکانی El Cajon و سەرانسەری East County San Diego، Palm Urgent Care لە South Magnolia Avenue سەردانی بێ وادە پێشکەش دەکات کاتێک گەروو ئێشە ناتوانێت چاوەڕێی وادەیەکی ئاسایی بکات.
زۆربەی گەروو ئێشەکان ڤایرۆسین: ژمارەکان
بەپێی CDC (ناوەندەکانی کۆنترۆڵ و ڕێگریی نەخۆشییەکان)، ڤایرۆسەکان، لەوانە ئەوانەی دەبنە هۆی هەڵامەت و ئەنفلۆنزا، باوترین هۆکاری گەروو ئێشەن. MedlinePlus مۆنۆ و ڤایرۆسی کۆکساکیش دەخاتە سەر لیستی هۆکارە باوەکان. بەکتریای ستریپی گرووپی A بەشێکی بچووکتر لەوەی زۆر کەس چاوەڕێی دەکەن پێکدەهێنێت: خەمڵاندنەکانی CDC پیشانی دەدەن کە تەنها نزیکەی 1 لە هەر 10 گەورەساڵ و 3 لە هەر 10 منداڵ کە گەروو ئێشەیان هەیە بەڕاستی ستریپی گەروویان هەیە.
تەمەن گرنگە. ستریپی گەروو لە منداڵانی تەمەن 5 تا 15 ساڵدا باوترینە و لە منداڵانی خوار 3 ساڵدا دەگمەنە. هەروەها شێوازێکی وەرزیی هەیە. داتاکانی چاودێریی CDC پیشانی دەدەن کە ستریپی گەروو و تای سوورە لە زستان و بەهاردا باوترن، و لەبەر ئەوەی بەکتریاکە لە ڕێگەی پەیوەندیی نزیکەوە بڵاو دەبێتەوە، شوێنە قەرەباڵغەکانی وەک قوتابخانە و ناوەندەکانی چاودێریی منداڵان ئاسانی دەکەن کە یەک حاڵەت ببێتە چەند حاڵەتێک.
ئەو نیشانانەی ئاماژە بە ستریپ دەکەن
CDC ئەم نیشانە باوانەی ستریپی گەروو، هەم بۆ منداڵان و هەم بۆ گەورەساڵان، دیاری دەکات:
- گەروو ئێشەیەک کە زۆر بە خێرایی دەست پێدەکات
- ئازار لە کاتی قووتداندا
- تا
- لەوزەی سوور و ئاوساو، هەندێک جار لەگەڵ پەڵەی سپی یان هێڵی کێم
- خاڵی سووری زۆر بچووک لە سەقفی دەم، کە پێیان دەوترێت پێتێکیا (petechiae)
- ئاوسانی گرێ لیمفاوییەکان لە بەشی پێشەوەی مل
لەوانەیە سەرئێشە، سکئێشە، دڵتێکهەڵاتن یان ڕشانەوەش ڕوو بدەن، و هەندێک کەس پەڵەی پێستیان بۆ دروست دەبێت، کە نیشانەی تای سوورەیە. نیشانەکان بە زۆری 2 تا 5 ڕۆژ دوای بەرکەوتن دەردەکەون.
ئەو نیشانانەی لە جیاتی ئەوە ئاماژە بە ڤایرۆس دەکەن
CDC ئاماژە بەوە دەکات کە کۆکە، لووتچوون، گڕبوونی دەنگ (دەنگێک کە هەناسەیی، زبر یان بە زەحمەت دەردەچێت) و سووربوونەوەی چاو ئەوە دەردەخەن کە ڤایرۆس هۆکاری ئەگەرترە. گەرووێکی خوراو کە لەگەڵ لووت گیران و کۆکە دوای هەڵامەتێکی خێزانی دێت، وێنەیەکی زۆر جیاوازە لە گەرووێکی لەناکاو و بە تا کە هیچ کۆکەیەکی لەگەڵ نییە.
بۆچی دابینکەرانی تەندروستی لە جیاتی مەزەندەکردن پشکنینی ستریپی گەروو بەکاردەهێنن
تەنانەت پزیشکە بە ئەزموونەکانیش ناتوانن تەنها بە سەیرکردن بە شێوەیەکی متمانەپێکراو ستریپ لە هەوکردنی ڤایرۆسی جیا بکەنەوە. ڕێنماییی کلینیکیی CDC دەڵێت پشکنینی جەستەیی ناتوانێت ئەم دووانە لێک جیا بکاتەوە کاتێک نیشانەی ڕوونی ڤایرۆسی بوونیان نییە. پشکنین، نەک سەیرکردنێکی خێرا، ئەوەیە کە بڕیاری دژەبەکتریا ئاراستە دەکات.
پشکنینەکە خۆی سادەیە. پزیشک بە لۆکەیەکی تایبەت نموونەیەک لە پشتەوەی گەروو و لەوزەکان وەردەگرێت. وەک MedlinePlus ڕوونی دەکاتەوە، دوو هەڵبژاردەی سەرەکی هەن:
- پشکنینی خێرای ستریپ: بەدوای ئەنتیجینەکانی ستریپی A دەگەڕێت و دەتوانێت لە ماوەی نزیکەی 10 بۆ 20 خولەکدا ئەنجامەکە بدات.
- چاندنی نموونەی گەروو: دەپشکنێت ئایا بەکتریای ستریپ لە نموونەکەدا گەشە دەکات، و لەوانەیە 24 بۆ 48 کاتژمێر بخایەنێت.
پشکنینی خێرا هەندێک جار لەوانەیە نەرێنی بێت تەنانەت کاتێک ستریپ هەیە. بۆ منداڵانی سەروو 3 ساڵ، CDC ڕاسپاردە دەکات کە دوای پشکنینی خێرای نەرێنی، چاندنی نموونەی گەروو ئەنجام بدرێت، لە کاتێکدا بۆ گەورەساڵان چاندنی پاڵپشت بە شێوەیەکی ئاسایی پێویست نییە. ئەگەر نیشانەی ڕوونی ڤایرۆسیت هەبێت، لەوانەیە پزیشکەکەت بڕیار بدات کە هیچ پشکنینێکت پێویست نییە.
دەستنیشانکردن و پشکنینی تاقیگەیی بەشێکن لە خزمەتگوزارییەکانی کلینیکەکەمان لە El Cajon (Magnolia). پێشوەختە پەیوەندی بکە بۆ دڵنیابوونەوە لەوەی کام پشکنینانە لە ناو کلینیک ئەنجام دەدرێن. ڕێبەرەکەمان دەربارەی پشکنینی تاقیگەیی لە چاودێریی بەپەلەدا ڕوونی دەکاتەوە کە چۆن پشکنینە خێراکان لە سەردانێکی بێ وادەدا جێ دەگرن، و دەتوانیت سەیری هەموو خزمەتگوزارییەکانی چاودێریی بەپەلەی ئێمە بکەیت.
دژەبەکتریا: کەی سوودیان هەیە و کەی نا
ئایا بۆ گەروو ئێشە پێویستت بە دژەبەکتریا هەیە یان نا، پەیوەستە بە هۆکارەکەیەوە. دژەبەکتریا هەندێک هەوکردنی بەکتریایی چارەسەر دەکات، لەوانە ستریپی گەروو، بەڵام کار لە ڤایرۆسەکان ناکات. CDC بە ڕوونی دەڵێت دژەبەکتریا زۆربەی گەروو ئێشەکان چارەسەر ناکات و کاتێک ڤایرۆس هۆکارەکە بێت هەستت باشتر ناکات. لەگەڵ ئەوەشدا دەتوانێت کاریگەریی لاوەکی دروست بکات وەک پەڵەی پێست، دڵتێکهەڵاتن، سکچوون و هەوکردنی کەڕوو، و هەر بەکارهێنانێکی دژەبەکتریا دەتوانێت ببێتە هۆی زیادبوونی بەرگریی بەکتریا بەرامبەر دژەبەکتریا.
کاتێک پشکنین ستریپ پشتڕاست دەکاتەوە، چارەسەر گرنگە. بەپێی CDC، دژەبەکتریای گونجاو ماوەی نیشانەکان کورت دەکاتەوە، ئەگەری گواستنەوەی هەوکردنەکە بۆ کەسە نزیکەکان کەم دەکاتەوە و مەترسیی ئاڵۆزییەکان دادەبەزێنێت. ستریپ دەتوانێت ببێتە هۆی کۆبوونەوەی کێم لە دەوری لەوزەکان یان لە ملدا، هەوکردنی گوێ و سینوس، نەخۆشییەکی گورچیلە بە ناوی هەوکردنی گلۆمیروولی گورچیلە دوای ستریپتۆکۆک، و تای ڕۆماتیزمی، کە دەتوانێت کار بکاتە سەر دڵ، جومگەکان، مێشک و پێست.
ئەگەر دژەبەکتریات بۆ نووسرا، تەواوی خولی چارەسەرەکە ڕێک بەو شێوەیەی ڕێنمایی کراوە بخۆ، تەنانەت دوای ئەوەی هەست بە باشتربوون دەکەیت. MedlinePlus ئامۆژگاری دەکات ئەگەر نیشانەکان لە ماوەی 24 بۆ 48 کاتژمێر دوای دەستپێکردنی چارەسەر باشتر نەبوون، پەیوەندی بە دابینکەری تەندروستییەکەتەوە بکەیت.
هۆکارەکە هەرچییەک بێت، ڕێکارە سادەکانی ئاسوودەیی یارمەتیدەرن. CDC پێشنیاری خواردنەوەی گەرم و شلەمەنیی زۆر، غەرغەرە بە ئاوی خوێ، ئامێرێکی پاکی شێدارکەرەوەی هەڵمی سارد، و پارچە سەهۆڵ، بەستەنیی دارۆکەدار یان حەبی مژینی گەروو دەکات (نەک بۆ منداڵانی خوار 4 ساڵ).
نیشانە مەترسیدارەکان کە پێویستیان بە چاودێریی فریاکەوتن هەیە
سەردانی کلینیکی بێ وادە بۆ گەروو ئێشە بۆ زۆربەی گەروو ئێشەکان گونجاوە، بەڵام هەندێک نیشانە پێویستیان بە چاودێریی فریاکەوتن هەیە. بە پشتبەستن بە ڕێنماییەکانی MedlinePlus، پەیوەندی بە 911 بکە یان بڕۆ بۆ نزیکترین بەشی فریاکەوتن ئەگەر خۆت یان منداڵەکەت ئەم نیشانانەتان هەبوو:
- زەحمەتیی هەناسەدان
- هەناسەدانی تیژ و بە دەنگ (ستریدۆر)
- زەحمەتیی قووتدان، یان لیک ڕژان لەبەر ئەوەی لیک قووت نادرێت
ئازاری توندی گەروو لە یەک لادا، دەنگێکی خنکاو یان زەحمەتی لە کردنەوەی دەمدا دەتوانێت نیشانەی کۆبوونەوەی کێم لە دەوری لەوزە بێت، کە گیرفانێکی هەوکردنە لە نزیک لەوزەکان، و پێویستە دەستبەجێ پزیشک بیبینێت.
CDC هەروەها ئامۆژگاری دەکات سەردانی دابینکەری تەندروستی بکەیت بۆ: خوێن لە لیک یان بەڵغەمدا، نیشانەکانی وشکبوونەوەی لەش، ئاوسان و ئازاری جومگەکان، پەڵەی پێست، یان گەروو ئێشەیەک کە لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا باشتر نابێت یان خراپتر دەبێت. بۆ کۆرپەیەکی خوار 3 مانگ کە تای 100.4°F (38°C) یان زیاتری هەیە، دەستبەجێ قسە لەگەڵ دابینکەری تەندروستی بکە.
ڕاگرتنی بڵاوبوونەوە لە ماڵ و قوتابخانە
بەپێی CDC، پەیوەندیی نزیک لەگەڵ کەسێک کە ستریپی گەرووی هەیە باوترین هۆکاری مەترسییە، بۆیە ڕێگری لە ماڵەوە دەست پێدەکات. CDC ئەمانە ڕاسپاردە دەکات:
- شوشتنی دەستەکان بە زۆری بە سابوون و ئاو
- داپۆشینی کۆکە و پژمین
- هاوبەشی نەکردنی پەرداخ، کەوچک و چەتاڵ یان پارچە خواردن لەگەڵ کەسی نەخۆش
- شوشتنی پەرداخ، کەوچک و چەتاڵ و قاپەکان دوای ئەوەی کەسی نەخۆش بەکاریان دەهێنێت
MedlinePlus هەروەها پێشنیار دەکات دوای چەند ڕۆژێک لە چارەسەری دژەبەکتریا، فڵچەی ددانەکەت بگۆڕیت بۆ یارمەتیدان لە ڕێگریکردن لە تووشبوونەوە. بەپێی ڕێنماییەکانی CDC، کەسێک کە ستریپی هەیە دەبێت لە ماڵەوە بمێنێتەوە و نەچێتە قوتابخانە، کار یان باخچەی ساوایان تا ئەو کاتەی چیتر تای نامێنێت و لانیکەم 12 بۆ 24 کاتژمێر بەسەر دەستپێکردنی دژەبەکتریایەکی گونجاودا تێپەڕیوە. بۆ خێزانەکانی El Cajon، دەستنیشانکردنێکی ڕوون ئاسانتری دەکات بڕیار بدەن کێ لە ماڵەوە بمێنێتەوە.
پرسیارە باوەکان
ئایا بۆ گەروو ئێشە پێویستم بە دژەبەکتریا هەیە؟
تەنها کاتێک هەوکردنێکی بەکتریایی وەک ستریپی گەروو پشتڕاست دەکرێتەوە. زۆربەی گەروو ئێشەکان بە هۆی ڤایرۆسەوەن، و دژەبەکتریا کار لە ڤایرۆسەکان ناکات. پشکنینی ستریپی گەروو بە پزیشکەکەت دەڵێت کام جۆری گەروو ئێشەت هەیە، بۆ ئەوەی چارەسەرێک وەربگریت کە بەڕاستی یارمەتیدەر بێت.
پشکنینی ستریپی گەروو چەند دەخایەنێت؟
وەرگرتنی نموونە لە گەروو بە لۆکە خێرایە. بەپێی MedlinePlus، پشکنینی خێرای ستریپ دەتوانێت لە ماوەی نزیکەی 10 بۆ 20 خولەکدا ئەنجامەکە بدات، لە کاتێکدا چاندنی نموونەی گەروو لەوانەیە 24 بۆ 48 کاتژمێر بخایەنێت.
منداڵەکەم کەی دەتوانێت دوای ستریپی گەروو بگەڕێتەوە قوتابخانە؟
ڕێنماییی CDC ئەوەیە کە لە ماڵەوە بمێنێتەوە و نەچێتە قوتابخانە، کار یان باخچەی ساوایان تا ئەو کاتەی تای نامێنێت و لانیکەم 12 بۆ 24 کاتژمێر بەسەر دەستپێکردنی دژەبەکتریایەکی گونجاودا تێپەڕیوە. بۆ منداڵەکەت پەیڕەوی ڕێنماییەکانی پزیشکەکەت بکە.
ئایا گەورەساڵان تووشی ستریپی گەروو دەبن؟
بەڵێ. ستریپی گەروو لە منداڵاندا باوترە، بەڵام CDC خەمڵاندن دەکات کە نزیکەی 1 لە هەر 10 گەورەساڵ کە گەروو ئێشەیان هەیە تووشی بوون. گەورەساڵێک کە گەروو ئێشەی لەناکاو و تای هەیە و کۆکەی نییە، کەسێکی گونجاوە بۆ ئەوەی پرسیار دەربارەی پشکنین بکات.
گەروو ئێشەت لەگەڵ تا هەیە و کۆکەت نییە؟ بۆ چاودێریی بەپەلەی ستریپی گەروو لە El Cajon، سەردانی Palm Urgent Care، El Cajon (Magnolia) بکە لە ناونیشانی 436 S Magnolia Ave, Suite 101. پەڕەی شوێنەکە کاتەکانی کاری ئێستا، وردەکاریی بیمە و ڕێنماییی گەیشتنی تێدایە.
ئەم بابەتە بۆ زانیاریی گشتییە و جێگرەوەی ئامۆژگاریی پزیشکیی پسپۆڕێکی تەندروستیی مۆڵەتدار نییە.