تەواوبوونی دەرمانێکی ڕۆژانە بەدەگمەن لە کاتێکی گونجاودا ڕوودەدات. شووشەی دەرمانەکە لە کۆتایی هەفتەدا بەتاڵ دەبێت، پزیشکەکەت تا هەفتەی داهاتوو ناتوانێت بتبینێت، یان جانتایەک لە گەشتێکدا ون دەبێت. لە El Cajon و سەرانسەری East County، سەردانێکی چاودێری خێرا بۆ نوێکردنەوەی ڕەچەتەی دەرمان هەندێک جار دەتوانێت ئەم بۆشاییە پڕ بکاتەوە. لێرەدا ڕوونی دەکەینەوە کلینیکێکی بێ کاتی پێشوەخت چی دەتوانێت بکات، چی ناتوانێت، و چۆن خۆت ئامادە بکەیت.
نوێکردنەوەی ڕەچەتەی دەرمان لە چاودێری خێرا: سەردانی بێ کاتی پێشوەخت چی دەتوانێت بکات و چی ناتوانێت
لە Palm Urgent Care لە El Cajon، پسپۆڕێکی تەندروستی دەتوانێت پشکنینت بۆ بکات و، کاتێک لە ڕووی پزیشکییەوە گونجاو بێت، بڕێکی کەم لە دەرمانێکی ڕۆژانەی باو بنووسێت کە لە دەرمانە کۆنترۆڵکراوەکان نەبێت، وەک زۆرێک لە دەرمانەکانی پەستانی خوێن. ڕەچەتەی کاتی لە کلینیکێکی بێ کاتی پێشوەختەوە بۆ ئەوەیە ڕێگری لە بۆشاییەکی مەترسیدار بکات تا ئەو کاتەی ئەو پزیشکە دەبینیت کە چاودێرییەکەت بەڕێوە دەبات. هەر بڕیارێک بە پێی دۆخی هەر نەخۆشێک بە جیا دەدرێت.
سەردانی بێ کاتی پێشوەخت بە گشتی ناتوانێت ئەمانە دابین بکات:
- نوێکردنەوەی درێژخایەن. ڕەچەتە بەردەوامەکان دەبێت لەلایەن پزیشکی چاودێری سەرەتایی یان پزیشکی پسپۆڕەکەتەوە بنووسرێن.
- دەرمانە کۆنترۆڵکراوەکان، وەک دەرمانە ئۆپیۆیدییەکانی ئازار، بێنزۆدیازێپینەکان و دەرمانە وروژێنەرە ڕەچەتەییەکان.
- ئەو دەرمانانەی پێویستیان بە چاودێری پزیشکی پسپۆڕ هەیە یان پێش ئەوەی بە سەلامەتی بەردەوام بن پێویستیان بە پشکنینی خوێنی نوێ هەیە.
چاوەڕێی پشکنینێکی ڕاستەقینە بکە: نیشانە ژیانییەکان (vital signs)، پرسیار دەربارەی ئەوەی دەرمانەکە چۆن کار دەکات، و پشکنینێکی سەلامەتی. ڕێنماییەکەمان دەربارەی چی چاوەڕێ بکەیت لە سەردانێکی بێ کاتی پێشوەختی چاودێری خێرادا هەموو هەنگاوێک ڕوون دەکاتەوە.
بۆچی دەرمانە کۆنترۆڵکراوەکان لە چاودێری خێرادا نوێ ناکرێنەوە
دەرمانە کۆنترۆڵکراوەکان مەترسیی زیاتریان هەیە. FDA (دەزگای خۆراک و دەرمانی ئەمریکا) ئۆپیۆیدە ڕەچەتەییەکان وەک دەرمانێک وەسف دەکات کە مەترسیی جددییان هەیە، لەوانە ئالوودەبوون و ژەمی زیادە (overdose). بێنزۆدیازێپینەکان تەنانەت بە ژەمی پێشنیارکراویش دەتوانن ببنە هۆی خراپ بەکارهێنان و ئالوودەبوون، و پشتبەستنی جەستەیی دەتوانێت دروست ببێت لە ئەنجامی بەکارهێنانی بەردەوام بۆ ماوەی چەند ڕۆژێک تا چەند هەفتەیەک. دەرمانە وروژێنەرە ڕەچەتەییەکان بۆ ADHD (کەمیی سەرنج و زۆرجووڵەیی) دەرمانی خشتەی II (Schedule II)ن و پەیوەندییان بە خراپ بەکارهێنان، ئالوودەبوون، ژەمی زیادە و لادانی دەرمان بۆ کەسانی تر (diversion) هەیە.
ئەم دەرمانانە پێویستیان بە پزیشکێکی ڕەچەتەنووس هەیە کە بە درێژایی کات چاودێریت بکات، ئەمەش شتێکە کە یەک سەردانی بێ کاتی پێشوەخت ناتوانێت پێشکەشی بکات. ئەگەر دەرمانەکەت خەریکە تەواو دەبێت، زوو پەیوەندی بە نووسینگەی پزیشکە ڕەچەتەنووسەکەتەوە بکە. بە خۆت دەرمانەکە ڕامەگرە: FDA ئاگادار دەکاتەوە کە ڕاگرتنی لەناکاوی بێنزۆدیازێپینەکان دەتوانێت ببێتە هۆی کاردانەوەی وازهێنان (withdrawal)، لەوانە فێ (گرژبوون)، کە دەتوانێت مەترسی لەسەر ژیان دروست بکات.
سەرەتا لە دەرمانسازەکەت بپرسە: ڕێگاکانی وەرگرتنی بڕێکی فریاکەوتنی دەرمان
پێش ئەوەی بێیت، پەیوەندی بەو دەرمانخانەیەوە بکە کە دوایین ڕەچەتەکەتی بۆ ئامادە کردوویت. دەرمانساز زۆرجار دەتوانێت کێشەکە خێراتر چارەسەر بکات. بپرسە:
- هیچ نوێکردنەوەیەک لە تۆمارەکەمدا ماوە؟
- دەتوانیت ئەمڕۆ داوای نوێکردنەوە بۆ پزیشکە ڕەچەتەنووسەکەم بنێریت؟
- دەکرێت ڕەچەتەکەم بگوازرێتەوە بۆ دەرمانخانەیەکی نزیک لە من؟
- دەکرێت لە کاتی چاوەڕوانیدا بڕێکی فریاکەوتنی دەرمانم پێ بدرێت؟
ڕێنماییە دەرمانییەکانی MedlinePlus بە نەخۆشەکان دەڵێن لە دەرمانساز بپرسن دەربارەی نوێکردنەوەی ڕەچەتەکەیان. ئەگەر دەرمانخانەکە نەیتوانی یارمەتیت بدات و دەستت بە پزیشکە ڕەچەتەنووسەکەت نەگەیشت، سەردانی بێ کاتی پێشوەخت ڕێگایەکی گونجاوە بۆ نوێکردنەوەی فریاکەوتنی دەرمان.
چی لەگەڵ خۆت بهێنیت: شووشەکان، ناوی دەرمانخانە و لیستی دەرمانەکان
هەتا پسپۆڕی تەندروستی زانیاریی زیاتر پشتڕاست بکاتەوە، ڕەچەتە کاتییەکە سەلامەتتر دەبێت. ئەمانە بهێنە:
- شووشە یان قوتووە ئەسڵییەکانی دەرمان، تەنانەت ئەگەر بەتاڵیش بن. لەسەر لەیبڵەکە ناو، هێز، ژەم و ناوی پزیشکی ڕەچەتەنووس نووسراوە.
- ناو و شوێنی دەرمانخانەکەت.
- لیستێکی تەواوی دەرمانەکانت، لەوانە دەرمانە بێ ڕەچەتەکان و تەواوکەرە خۆراکییەکان. MedlinePlus ئامۆژگاری دەکات کە لیستێکی نووسراوی هەموو دەرمانێک هەڵبگریت و بۆ کاتی فریاکەوتن لەگەڵ خۆتی ببەیت.
- ئەنجامی نوێترین پشکنینەکانی تاقیگە، ئەگەر دەرمانەکە پشت بە پشکنینی خوێن ببەستێت.
- ناو و زانیارییەکانی نووسینگەی پزیشکی سەرەتاییەکەت بۆ بەدواداچوون.
بۆ پرسیارەکانی بیمە، ڕێنماییەکەمان دەربارەی بیمەی Medi-Cal بۆ چاودێری خێرا لە San Diego ببینە.
ونبوونی دەرمان لە کاتی گەشتدا
CDC (ناوەندەکانی کۆنترۆڵ و ڕێگریکردن لە نەخۆشییەکان) ئامۆژگاری دەکات کە دەرمانەکانت لە جانتای دەستیدا دابنێیت لە حاڵەتی ونبوون یان دواکەوتنی جانتاکان، لە قوتووە ئەسڵییە لەیبڵدارەکانیاندا بیانهێڵیتەوە، کۆپی ڕەچەتەکان لەگەڵ ناوە گشتییەکانی (generic) دەرمانەکان هەڵبگریت، و بڕێکی زیادە بۆ دواکەوتنەکان لەگەڵ خۆت ببەیت. ئەگەر سەردانی El Cajon دەکەیت و دەرمانەکەت ون بوو، لە دەرمانخانەیەکی ناوچەکەوە دەست پێ بکە، پاشان هەر تۆمارێکت هەیە لەگەڵ خۆت بهێنە و سەردانمان بکە.
ئەو دەرمانانەی هەرگیز نابێت لەناکاو ڕایانبگریت
ئەگەر دەرمانی پەستانی خوێنت یان هەر یەکێک لەم دەرمانانەی خوارەوە تەواو بوو، وەک کێشەیەک مامەڵەی لەگەڵ بکە کە دەبێت هەر لە هەمان ڕۆژدا چارەسەر بکرێت.
- بێتا بلۆکەرەکان (beta blockers) وەک میتۆپرۆلۆل (metoprolol). ڕاگرتنی لەناکاو لەوانەیە ببێتە هۆی کێشەی جددیی دڵ.
- کلۆنیدین (clonidine). ڕاگرتنی دەتوانێت ببێتە هۆی بەرزبوونەوەی خێرای پەستانی خوێن، لێدانی خێرای دڵ و سەرئێشە.
- پرێدنیزۆن (prednisone). لەوانەیە جەستە بڕی پێویستی ستێرۆیدی سروشتی نەبێت بۆ ئەوەی بە شێوەی ئاسایی کار بکات، ئەمەش دەبێتە هۆی ماندووبوون و لاوازیی زۆر توند.
- دەرمانەکانی فێ وەک لیڤێتیراسیتام (levetiracetam). فێ لەوانەیە خراپتر ببێت.
- دەرمانە دژە خەمۆکییەکان وەک سێرترالین (sertraline). ڕاگرتنیان دەتوانێت ببێتە هۆی نیشانەکانی وازهێنان وەک دڵتێکهەڵاتن، سەرسووڕان و دڵەڕاوکێ.
- ئینسولین (insulin). لەبیرچوونی ژەمەکان هۆکارێکی باوی کیتۆئەسیدۆسیسی شەکرە (DKA)یە، کە ئاڵۆزییەکی جددییە و دەتوانێت مەترسی لەسەر ژیان دروست بکات.
- بێنزۆدیازێپینەکان. ڕاگرتنی لەناکاو دەتوانێت ببێتە هۆی فێ.
ژەمەکان دابەش مەکە و ڕۆژ مەپەڕێنە بۆ ئەوەی دەرمانەکە زیاتر بەش بکات، مەگەر پسپۆڕێکی تەندروستی پێت بڵێت. ئەگەر دوای ڕاگرتنی دەرمانێکی تەندروستی دەروونی بارودۆخی دەروونیت خراپتر بوو، یان بیرت لە ئازاردانی خۆت کردەوە، پەیوەندی تەلەفۆنی بکە یان نامە بنێرە بۆ 988 Suicide & Crisis Lifeline (هێڵی یارمەتی 988 بۆ خۆکوژی و قەیران)، کە بێبەرامبەر و نهێنییە و شەو و ڕۆژ بەردەستە.
کەی بچیتە بەشی فریاکەوتن (ER) یان پەیوەندی بە 911 بکەیت
نەخواردنی دەرمانێک دەتوانێت ببێتە دۆخێکی فریاکەوتن. MedlinePlus و CDC ئەو نیشانانەی پێویستیان بە چاودێری فریاکەوتن هەیە دیاری دەکەن. لەم حاڵەتانەدا پەیوەندی بە 911 بکە یان بچۆ نزیکترین بەشی فریاکەوتن، نەک چاودێری خێرا:
- ئازار یان پەستانی توندی سنگ، یان ئازار لە باسک یان شەویلگەدا
- هەناسەبڕکێی توند یان قورسیی هەناسەدان
- لاوازی یان شۆڕبوونەوەی لەناکاوی یەک لای جەستە، یان لەناکاو نەتوانینی قسەکردن، بینین، ڕۆیشتن یان جووڵان
- فێیەک کە زیاتر لە یەک خولەک بخایەنێت، یان فێیەک کە کەسەکە دوای ئەوە بە خێرایی بەئاگا نایەتەوە
- سەرلێشێوانی لەناکاو
- شەکری خوێن کە لە 300 mg/dL یان زیاتر بمێنێتەوە، هەناسەیەک کە بۆنی میوەی لێ بێت، یان ڕشانەوە لەگەڵ نەتوانینی ڕاگرتنی هیچ خواردن یان خواردنەوەیەک، کە CDC وەک نیشانەکانی ئاگادارکردنەوەی DKA دیارییان دەکات
- کاردانەوەیەکی هەستیاریی توند لەگەڵ ئاوسان، پەڵەی سوور و خوراوی پێست (hives) یان قورسیی هەناسەدان
ئامۆژگاری بۆ ئەو خێزانانەی چەند دەرمانێک بەڕێوە دەبەن
بە گوێرەی CDC، ڕووداوە زیانبەخشەکانی دەرمان (adverse drug events) ساڵانە دەبنە هۆی زیاتر لە یەک ملیۆن و نیو سەردانی بەشی فریاکەوتن لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ئەم دەزگایە دەڵێت دەکرێت ڕێگرییان لێ بکرێت و پێشنیار دەکات لیستێکی دەرمان، ڤیتامین و تەواوکەرە خۆراکییەکانت هەڵبگریت.
El Cajon ماڵی کۆمەڵگەیەکی گەورەی عەرەبیزمان و کلدانییە. ئەگەر ئینگلیزی زمانی یەکەمت نییە، لە دەرمانسازەکەت داوا بکە ڕێنماییەکانی سەر لەیبڵ بەو زمانە بنووسێت کە باشتر دەیخوێنیتەوە. چەند خووێکی سادە یارمەتی هەموو ماڵێک دەدەن:
- وێنەی هەموو لەیبڵێک بگرە. ئەگەر شووشەیەک ون بوو، وێنەیەکی ڕوونی مۆبایل هێشتا ناو، هێز و دەرمانخانەکە پیشان دەدات.
- بۆ هەر کەسێک یەک لیست هەڵبگرە، و دوای هەر گۆڕانکارییەک نوێی بکەرەوە.
- ڕێنماییەکان دووبارە بکەرەوە بۆ دەرمانسازەکە، یان ئەندامێکی متمانەپێکراوی خێزان لەگەڵ خۆت ببە بۆ ئەوەی گوێ بگرێت.
- هەتا دەتوانیت تەنها یەک دەرمانخانە بەکاربهێنە، بۆ ئەوەی دەرمانسازەکەت وێنەی تەواوی دەرمانەکانت ببینێت.
- بیرخەرەوەیەک بۆ نوێکردنەوە دابنێ یەک هەفتە پێش تەواوبوونی هەر شووشەیەک.
بەڕێوەبردنی دەرمان یەکێکە لە خزمەتگوزارییەکانی شوێنەکەمان لە El Cajon. دوای هەر ڕەچەتەیەکی کاتی، بەبێ دواکەوتن بەدواداچوون لەگەڵ پزیشکی چاودێری سەرەتاییەکەت بکە بۆ ئەوەی پێداچوونەوە بە دەرمانەکەدا بکات، پشکنینە پێویستەکان داوا بکات و ڕەچەتە درێژخایەنەکە بنووسێت.
پرسیارە باوەکان
ئایا چاودێری خێرا دەتوانێت ڕەچەتە نوێ بکاتەوە؟
زۆرجار، بۆ ماوەیەکی کورت. دوای پشکنین، پسپۆڕێکی تەندروستی لەوانەیە بڕێکی کەم و کاتی لە دەرمانێکی ڕۆژانەی باو بنووسێت کە لە دەرمانە کۆنترۆڵکراوەکان نەبێت، تا ئەو کاتەی پزیشکە ئاساییەکەت دەبینیت. چاودێری خێرا نوێکردنەوەی درێژخایەن دابین ناکات و دەرمانە کۆنترۆڵکراوەکان نوێ ناکاتەوە.
ئەگەر دەرمانی پەستانی خوێنم تەواو بوو چی بکەم؟
سەرەتا پەیوەندی بە دەرمانخانەکەتەوە بکە دەربارەی نوێکردنەوە یان بڕێکی فریاکەوتن. ئەگەر سوودی نەبوو، شووشەکە و لیستی دەرمانەکانت لەگەڵ خۆت بهێنە و سەردانمان بکە. هەندێک لە دەرمانەکانی پەستانی خوێن، وەک کلۆنیدین و میتۆپرۆلۆل، کاتێک لەناکاو ڕادەگیرێن دەتوانن ببنە هۆی کێشەی جددی.
ئایا چاودێری خێرا دەتوانێت دەرمانی ئۆپیۆیدی ئازار یان دەرمانی ADHD نوێ بکاتەوە؟
نەخێر. ئۆپیۆیدەکان، بێنزۆدیازێپینەکان و دەرمانە وروژێنەرە ڕەچەتەییەکان دەرمانی کۆنترۆڵکراون، بۆیە نوێکردنەوەیان دەبێت لەلایەن ئەو پسپۆڕە تەندروستییەوە بێت کە بەڕێوەیان دەبات. زوو پەیوەندی بەو نووسینگەیەوە بکە، و هەرگیز بە خۆت بێنزۆدیازێپین لەناکاو ڕامەگرە.
بۆ سەردانی نوێکردنەوەی ڕەچەتەی دەرمان لە چاودێری خێرا چی لەگەڵ خۆم بهێنم؟
شووشە ئەسڵییەکانی دەرمان، ناوی دەرمانخانەکەت، لیستێکی تەواوی دەرمانەکانت، هەر ئەنجامێکی نوێی تاقیگە و زانیارییەکانی پەیوەندیکردن بە پزیشکی سەرەتاییەکەتەوە بهێنە. ئەگەر شووشەیەک ون بوو، وێنەی لەیبڵەکانت یارمەتیدەر دەبن.
سەردانی Palm Urgent Care لە El Cajon بکە
Palm Urgent Care دەکەوێتە 505 N Mollison Ave, Suite 201, El Cajon, CA 92021. شووشەکان و لیستی دەرمانەکانت لەگەڵ خۆت بهێنە، و ئێمە یارمەتیت دەدەین هەنگاوێکی سەلامەتی داهاتوو بۆ نوێکردنەوەی ڕەچەتەی دەرمانەکەت لە چاودێری خێرادا دابنێیت. بۆ کاتەکانی کارکردن، ڕێنماییی گەیشتن و وردەکارییەکانی بیمە، سەردانی پەڕەی شوێنی El Cajon (Mollison) بکە.
ئەم بابەتە تەنها بۆ زانیاریی گشتییە و جێگرەوەی ئامۆژگاریی پزیشکیی پسپۆڕێکی تەندروستیی مۆڵەتدار نییە.