کاتێک بای Santa Ana هەڵدەکات و ئاسمانی El Cajon تەماوی دەبێت، یەکەم نیشانەی کێشە زۆرجار کۆکەیەکە کە ناوەستێت، یان منداڵێکە کە لەناکاو لە کاتی خەوتندا پێویستی بە هەڵمژەر (بخاخ) دەبێت. دووکەڵی ئاگری دارستان و ڕەبۆ تێکەڵەیەکی قورسن: CDC (ناوەندەکانی کۆنترۆڵ و ڕێگرتن لە نەخۆشییەکان) هێرشی ڕەبۆ، فیکەکردنی سنگ و گرفتی هەناسەدان لە ڕیزی کاریگەرییە خێراکانی هەڵمژینی دووکەڵدا دادەنێت. لێرەدا فێر دەبیت چۆن هەڵچوونی ڕەبۆ بناسیتەوە، چۆن هەوای ناوماڵ بپارێزیت، و کەی سەردانی هەمان ڕۆژ یان بەشی فریاکەوتنی نەخۆشخانە (ER) بڕیاری دروستە.
لە خێزانە دێرینەکانی East County تا کۆمەڵگە گەورەی عەرەبیزمان و کلدانیی شارەکە، لە ڕۆژێکی پڕ دووکەڵدا هەموو کەسێک لە دۆڵەکەدا هەمان هەوا هەڵدەمژێت. منداڵان، ئافرەتانی دووگیان و هەر کەسێک کە ڕەبۆ، COPD (نەخۆشیی درێژخایەنی بەربەستبوونی سییەکان) یان نەخۆشیی دڵی هەبێت، لە نێو ئەو گرووپانەدان کە CDC وەک مەترسیدارتر دیارییان دەکات، بۆیە پێش هەموو کەس ئاگاداری ئەوان بە.
چۆن بای Santa Ana دووکەڵ بەرەو East County دەبات
بای Santa Ana بایەکی گەرم و وشکە کە لە ڕۆژهەڵات یان باکووری ڕۆژهەڵاتەوە بە نێو دەربەند و دۆڵەکانی زنجیرە چیاکانی کەناردا هەڵدەکات، هەروەک لە پلانی دووکەڵی ئاگری دارستانی San Diego County Air District (دەزگای کوالیتیی هەوای کاونتی San Diego) ڕوون کراوەتەوە. کاتێک ئاگرێک لە ناوچە دوورە شاخاوییەکاندا دەسووتێت، ئەو بایانەی بەرەو دەریا هەڵدەکەن دووکەڵەکە بەرەو ڕۆژئاوا و بەرەو ناوچە ئاوەدانەکانی کاونتی دەبەن، و کۆمەڵگەکانی دۆڵە ناوخۆییەکانی وەک El Cajon دەکەونە نێوان ئاگرەکە و کەنارەوە. پلانەکە ئاماژە بە شەپۆلێکی دووەمیش دەکات: کاتێک باکە کز دەبێت، شنەی دەریا دەتوانێت ئەو دووکەڵەی چووەتە سەر دەریا بگەڕێنێتەوە بۆ ناوخۆ، و بای دواتریش دەتوانێت خۆڵەمێشی نیشتوو دووبارە هەڵبستێنێتەوە.
دووکەڵ دەتوانێت بگات تەنانەت ئەگەر ئاگرەکە زۆر دوور بێت، بۆیە بینینی ڕوونی گردەکان ڕێنمایییەکی متمانەپێکراو نییە. Air District پێشبینیی کوالیتیی هەوا بۆ هەر وێستگەیەکی چاودێری، لەوانە El Cajon، بڵاو دەکاتەوە و لیستی هەر ئاگادارکردنەوەیەکی چالاکی دووکەڵ دادەنێت. پێش گەیاندنی منداڵان بۆ قوتابخانە یان کارێک لە دەرەوە، هەردووکیان بپشکنە.
دووکەڵی ئاگری دارستان و ڕەبۆ: ئەو نیشانانەی هەڵچوونی ڕەبۆ ئاشکرا دەکەن
بەپێی CDC، هەڵمژینی دووکەڵ دەتوانێت ببێتە هۆی کۆکە، فیکەکردنی سنگ، خورانی قوڕگ، سووتانەوەی چاو، لووتچوڕان، وروژانی سینەسەکان، سەرئێشە، ماندوێتی، ئازاری سنگ و لێدانی خێرای دڵ. ئازاری سنگ یان لێدانی خێرای دڵ هەرگیز شتێک نییە کە چاوەڕێی تێپەڕبوونی بکەیت؛ سەیری لیستی 911 لە خوارەوە بکە. بۆ کەسانی تووشبوو بە ڕەبۆ، MedlinePlus، لە National Library of Medicine (کتێبخانەی نیشتمانیی پزیشکی)، نیشانە سەرەکییەکانی هێرشی ڕەبۆ دەخاتە ڕوو:
- کۆکە لە ماوەی ڕۆژدا، یان کۆکەیەک کە شەو لە خەو بەئاگات دەهێنێتەوە
- فیکەکردنی سنگ، دەنگێکی فیکەئاسا لە کاتی هەناسەداندا
- گرفتی هەناسەدان، وەک هەناسەتەنگی یان هەناسەبڕکێ بۆ وەرگرتنی هەوا
- گوشرانی سنگ کە دەکرێت وەک ئازار، قورسایی یان پەستان هەستی پێ بکرێت
هەستکردن بە دڵەڕاوکێ، بێئۆقرەیی یان تووڕەیی دەتوانێت نیشانەیەکی ئاگادارکەرەوەی پێشوەخت بێت پێش هێرشی ڕەبۆ، ئەمەش بە تایبەتی لای ئەو منداڵانە گرنگە کە هەمیشە ناتوانن ئەوەی هەستی پێ دەکەن باسی بکەن. کۆکەیەکی دووکەڵ کە منداڵێک بە شەو بەخەبەر بهێڵێتەوە، ئاماژەیە بۆ ئەوەی پلانی کاری ڕەبۆکە بپشکنیت. CDC ئاماژە بەوە دەکات کە منداڵانی تووشبوو بە ڕەبۆ لەوانەیە نیشانەی زیاتریان هەبێت کاتێک دووکەڵ لە هەوادا هەیە، بۆیە ئاگاداری گرفتی هەناسەدان، هەناسەتەنگی یان کۆکەیەک بە کە ناوەستێت.
جێبەجێکردنی پلانی کاری ڕەبۆ لە ماڵەوە
CDC پێشنیار دەکات کە هەر کەسێکی تووشبوو بە ڕەبۆ پلانێکی کاری نووسراوی تایبەت بە خۆی هەبێت، کە لەگەڵ دابینکەری خزمەتگوزاریی تەندروستییەکەی دایدەڕێژێت. زۆربەی پلانەکان سێ ناوچە بەکاردەهێنن:
- ناوچەی سەوز: باشیت و هیچ نیشانەیەکت نییە. بەردەوام بە لە وەرگرتنی دەرمانی کۆنترۆڵکەری ڕۆژانەت بەو شێوەیەی بۆت نووسراوە.
- ناوچەی زەرد: بارەکە خراپتر دەبێت، لەگەڵ کۆکە، فیکەکردنی سنگ یان گرفتی هەناسەدان. دەرمانی ئاسوودەکەر (فریاکەوتن) زیاد بکە بەو شێوەیەی پلانەکەت ڕێنمایی دەکات، و بەردەوام بە لە دەرمانی کۆنترۆڵکەر.
- ناوچەی سوور: ئاگادارییەکی پزیشکییە، بە تایبەتی کاتێک دەرمانی ئاسوودەکەر یارمەتی نادات. هەر دەرمانێکی تر کە پلانەکەت دیاری کردووە وەریبگرە و پەیوەندی بە پزیشکەکەتەوە بکە؛ ئەگەر نیشانەکان باشتر نەبوون و نەتتوانی پەیوەندی بە پزیشکەکەتەوە بکەیت، بڕۆ بۆ نەخۆشخانە یان پەیوەندی بە 911 بکە.
لە کاتی ڕووداوێکی دووکەڵدا، ئەو پلانە جێبەجێ بکە کە پسپۆڕی تەندروستییەکەت نووسیویەتی، نەک لە خۆتەوە دۆزی دەرمان دابنێیت. ڕێنماییەکانی CDC بۆ کەسانی خاوەن نەخۆشیی درێژخایەن هەروەها پێشنیار دەکەن بڕی 7 بۆ 10 ڕۆژ لە دەرمانە ڕەچەتەییەکانت لە قوتوویەکی دژە ئاو و پارێزراو لە منداڵان هەڵبگریت، تا ئەگەر پێویستت بە چۆڵکردنی ماڵ بوو بە خێرایی بیبەیت. کەسانی تووشبوو بە COPD پێویستە پێشوەختە لەگەڵ دابینکەری تەندروستییەکەیان پلانی پاراستن لە دووکەڵ دابنێن. هێشتا پلانی نووسراوت نییە؟ داوای یەکێک بکە.
پاکڕاگرتنی هەوای ناوماڵ لە کاتی ڕووداوەکانی دووکەڵدا
CDC لە ڕێنماییەکانی سەلامەتی لە دووکەڵی ئاگری دارستاندا جەخت لەسەر کەمکردنەوەی ئەو بڕە دووکەڵە دەکاتەوە کە لە ماڵەوە هەڵیدەمژیت:
- تا دەتوانیت لە ناوماڵ بمێنەوە و پەنجەرە و دەرگاکان داخراو بن، هەروەک CDC بۆ کەسانی تووشبوو بە ڕەبۆ ئامۆژگاری دەکات.
- ژوورێکی پاک ئامادە بکە. ژوورێک هەڵبژێرە کە بتوانیت لە هەوای دەرەوە دایبخەیت، و ئامێرێکی گوازراوەی پاککەرەوەی هەوا یان فلتەر لەوێ بەکاربهێنە.
- فلتەری HVAC بگۆڕە بۆ جۆرێکی باشتر. ئەگەر سیستەمی گەرمکردنەوە و فێنککردنەوەکەت توانای بەکارهێنانی هەبێت، فلتەرێکی کارایی بەرز، باشتر وایە MERV 13 یان بەرزتر، یارمەتی پاککردنەوەی هەوا دەدات. ئەگەر سیستەمەکە دەرچەی وەرگرتنی هەوای تازەی هەبێت، بیخەرە سەر دۆخی سووڕاندنەوەی هەوای ناوخۆ یان دەریچەی وەرگرتنی هەوای دەرەوە دابخە.
- دووکەڵی زیاتر لە ناوماڵ دروست مەکە. خۆت لە داگیرساندنی مۆم، بخوور، دار، گاز یان پرۆپان لە ناوماڵدا بپارێزە، و جگەرەکێشان، چێشتلێنان لەسەر تەباخ و گسکدان بە ئامێری کارەبایی کەم بکەرەوە.
- لە دەرەوە دەمامکێکی هەناسەیی گونجاو لەبەر بکە. دەمامکی NIOSH Approved جۆری N95 یان P100 کە بە توندی لەسەر دەموچاو جێگیر بێت، زۆرترین پاراستن دەدات.
دەمامکە ئاساییەکان جێگرەوە نین: CDC ڕایدەگەیەنێت کە دەمامکی تۆز، دەمامکی نەشتەرگەری و باندانا لە دووکەڵ ناتپارێزن. دەمامکە هەناسەییەکانی NIOSH Approved بە قەبارەیەک دروست ناکرێن کە بۆ منداڵانی زۆر بچووک گونجاو بێت، بۆیە هێشتنەوەی منداڵان لە ناوماڵ و لە هەوای فلتەرکراودا هەنگاوێکی متمانەپێکراوترە.
نیشانە مەترسیدارەکانی ER: کەی پەیوەندی بە 911 بکەیت
هەندێک نیشانە ناتوانن چاوەڕێی سەردانی کلینیک بکەن. بە پشتبەستن بە MedlinePlus و ڕێنماییەکانی CDC دەربارەی منداڵان و نەخۆشییە درێژخایەنەکان، ئەگەر یەکێک لەمانە لای خۆت یان منداڵەکەت هەبوو، دەستبەجێ پەیوەندی بە 911 بکە یان بڕۆ بۆ نزیکترین بەشی فریاکەوتن:
- گرفتی هەناسەدان ئەوەندە توند بێت کە ڕۆیشتن یان قسەکردن قورس بێت، بۆ نموونە نەتوانرێت ڕستەیەکی تەواو کۆتایی پێ بهێنرێت
- لێو یان نینۆکەکان شین یان خۆڵەمێشی دیار بن
- لەشی بەرەو پێش چەمابێتەوە و بە زەحمەتێکی زۆر هەناسە بدات
- سەرلێشێواو، زۆر خەواڵوو یان کەمتر لە ئاسایی وەڵامدەرەوە دیار بێت
- لە ناوچەی سووری پلانی کاری ڕەبۆدا بێت و هەڵمژەری فریاکەوتن یارمەتی نەدات
- ئازار یان پەستان لە سنگدا هەبێت، یان لێدانی دڵ خێرا یان ناڕێک بێت لەگەڵ نیشانەی تری جەڵتەی دڵ یان جەڵتەی مێشک، بە تایبەتی لەگەڵ نەخۆشیی دڵ یان COPD
- منداڵێک بێت کە ئامادە نییە هیچ بخوات یان بخواتەوە
بۆ حاڵەتەکانی نێوانیش، ڕێبەرەکەمان دەربارەی چاودێریی بەپەلە بەراورد بە بەشی فریاکەوتن نموونە باوەکان ڕوون دەکاتەوە.
هەڵمژەری فریاکەوتنت تەواو بووە؟ وەرگرتنی بڕێکی کاتیی کورتخایەن
ماوەیەکی پڕ دووکەڵ دەتوانێت هەڵمژەری فریاکەوتن خێراتر لەوەی چاوەڕوان دەکرێت تەواو بکات، و لەوانەیە پزیشکی هەمیشەییت کاتی بەتاڵی نەبێت. ئەگەر لە ناوچەی زەرددایت، دەتوانیت بە ئاسوودەیی قسە بکەیت و تەنها دەرمانی فریاکەوتنت تەواو بووە، سەردانی هەمان ڕۆژی چاودێریی بەپەلە بژاردەیەکی گونجاوە. ئەگەر هەناسەدان پێش سەردانەکەت یان لە کاتی سەردانەکەتدا قورستر بوو، پەیوەندی بە 911 بکە.
لە Palm Urgent Care لە Mollison Avenue لە El Cajon، چاودێریی بەپەلە بەبێ مەوعید و بەڕێوەبردنی دەرمان پێکەوە کار دەکەن. پسپۆڕێکی تەندروستی دەتوانێت گوێ لە سییەکانت بگرێت، پێداچوونەوە بەو دەرمانانەدا بکات کە ئێستا بەکاریان دەهێنیت، و بڕیار بدات ئایا هەڵچوونەکە دەتوانرێت بە سەلامەتی لە دەرەوەی نەخۆشخانە چارەسەر بکرێت. کاتێک گونجاو بێت، پسپۆڕەکە لەوانەیە بڕێکی کاتیی کورتخایەن لە دەرمانی فریاکەوتنت بۆ بنووسێت تا پزیشکی هەمیشەییت دەبینیت، کە بەرپرسیاری چاودێریی درێژخایەنی ڕەبۆکەت دەمێنێتەوە. هەڵمژەرەکانت، پلانی کاری ڕەبۆکەت و لیستی دەرمانەکانی ئێستات لەگەڵ خۆت بهێنە، و پێش هاتنت سەیری لیستی تەواوی خزمەتگوزارییەکانمان بکە.
پرسیارە باوەکان
ئایا دووکەڵی ئاگری دارستان دەتوانێت ببێتە هۆی هێرشی ڕەبۆ؟
بەڵێ. CDC هێرشی ڕەبۆ، فیکەکردنی سنگ و گرفتی هەناسەدان لە ڕیزی کاریگەرییە خێراکانی هەڵمژینی دووکەڵدا دادەنێت. پلانی کاری ڕەبۆکەت جێبەجێ بکە، تا دەتوانیت لە ناوماڵ بمێنەوە و هەڵمژەری فریاکەوتن هەمیشە لەگەڵ خۆت بێت.
چۆن دەتوانم لە کاتی ڕووداوێکی دووکەڵدا کوالیتیی هەوا لە El Cajon بپشکنم؟
سەیری پێشبینیی San Diego County Air District بۆ وێستگەی چاودێریی El Cajon و لیستی ئاگادارکردنەوە چالاکەکانی دووکەڵ بکە.
ئایا کلینیکی چاودێریی بەپەلە دەتوانێت هەڵمژەری فریاکەوتنم بۆ نوێ بکاتەوە؟
پسپۆڕێکی تەندروستیی چاودێریی بەپەلە دەتوانێت هەڵچوونەکەت هەڵبسەنگێنێت و، کاتێک سەلامەت و گونجاو بێت، لەوانەیە بڕێکی کاتیی کورتخایەنت بۆ بنووسێت تا دەتوانیت پزیشکی هەمیشەییت ببینیت. ئەگەر هەڵمژەری فریاکەوتنەکەت نیشانەکان سووک ناکات، پەیوەندی بە 911 بکە.
ئایا دەمامکی ئاسایی دەموچاو لە دووکەڵی ئاگری دارستان دەتپارێزێت؟
نەخێر. CDC دەڵێت دەمامکی تۆز، دەمامکی نەشتەرگەری و باندانا لە دووکەڵ ناتپارێزن. لە دەرەوە، دەمامکێکی هەناسەیی NIOSH Approved جۆری N95 یان P100 کە بە توندی جێگیر بێت، پارێزەرترین بژاردەیە.
ئەگەر نیشانەکانی دووکەڵی ئاگری دارستان و ڕەبۆ خێزانەکەتیان تووشی کۆکە کردووە، یان هەڵمژەری فریاکەوتنەکەت خەریکە تەواو دەبێت، پێش ئەوەی بێیت سەردانی پەڕەی شوێنی El Cajon (Mollison) بکە بۆ ئاراستەکان، کاتژمێرەکانی کارکردن و زانیاریی پەیوەندی.
ئەم بابەتە تەنها بۆ زانیاریی گشتییە و جێگرەوەی ئامۆژگاریی پزیشکیی پسپۆڕێکی تەندروستیی مۆڵەتدار نییە.