ڕۆژێک لە Tijuana یان گەشتێکی درێژتر بۆ ناو مەکسیک دەکرێت بە گرژبوونی سک، پیسایی شل و چەندین کاتژمێر مانەوە لە نزیک ئاودەست کۆتایی بێت. بەپێی CDC (ناوەندەکانی کۆنترۆڵکردن و ڕێگریکردن لە نەخۆشییەکان)، سکچوونی گەشتیاران باوترین نەخۆشیی پەیوەندیدار بە گەشتە، و ئەو دەزگایە مەکسیک لە ڕیزی ئەو شوێنانەدا دادەنێت کە بەرزترین مەترسییان هەیە. بۆ خێزانەکانی San Ysidro کە زۆر جار بۆ کار، خوێندن یان سەردانی خزمان سنوور دەبەزێنن، باشە بزانن کام حاڵەت لە ماڵەوە چارەسەر دەکرێت، کامیان پێویستی بە پزیشک هەیە، و کەی پشکنینی پیسایی پلانی چارەسەرکردن دەگۆڕێت.
هۆکارە باوەکان دوای خواردن یان خواردنەوە لە مەکسیک
زۆربەی حاڵەتەکان لە میکرۆبی ناو خواردن یان ئاوەوە سەرچاوە دەگرن. CDC Yellow Book، کە ڕێبەری کلینیکیی ئەو دەزگایەیە بۆ پزیشکیی گەشت، ڕاپۆرت دەدات کە بەکتریا بە خەمڵاندن هۆکاری 75% تا 90%ی حاڵەتەکانە، کە لە پێشیانەوە ئی. کۆلای بەرهەمهێنەری ژەهری ڕیخۆڵە (enterotoxigenic E. coli) دێت، پاشان Campylobacter، Shigella و Salmonella. ڤایرۆسەکانی وەک ڤایرۆسی نۆرۆ (norovirus) هۆکاری 10% تا 25%ی حاڵەتەکانن، و مشەخۆرەکانی وەک Giardia هۆکاری نزیکەی 10%، زیاتر لەو گەشتیارانەدا کە ماوەیەکی درێژتر دەمێننەوە.
ڕێنماییی خواردن و خواردنەوەی CDC بۆ گەشتیاران جار لە دوای جار ئاماژە بە هەمان هەڵبژاردە مەترسیدارەکان دەکات: میوەی پارچەپارچەکراو، سەوزەی کاڵ، سۆسی سەڵسای تازە کە لە پێکهاتەی کاڵ دروست کراوە، سەهۆڵ، و شیر، پەنیر و ماستی پاستۆرنەکراو. هەروەها پەڕەی تەندروستیی گەشت بۆ مەکسیک، گۆشتی مانگای کاڵ یان باش نەکوڵاو و پەنیری پاستۆرنەکراو وەک ئەو خواردنانە ناو دەبات کە دەبێت خۆتیان لێ بپارێزیت.
چاودێریی ماڵەوە و ئاوپێدانەوەی لەش بۆ سکچوونی گەشتیاران
زۆرێک لە حاڵەتەکان لە ماوەی هەفتەیەکدا خۆیان چاک دەبنەوە. ئەرکی سەرەکیت لە ماڵەوە ئەوەیە شلەمەنیی لەدەستچوو قەرەبوو بکەیتەوە.
- بە بەردەوامی شلەمەنی بخۆرەوە. CDC ئامۆژگاری دەکات بە خواردنەوەی شلەمەنیی زۆر، و بۆ حاڵەتە توندترەکان، گیراوەی ئاوپێدانەوەی لەش لە ڕێگەی دەمەوە کە لە دەرمانخانە دەست دەکەوێت.
- بۆ گەورەسالان، MedlinePlus بۆ وشکبوونەوەی سووکی لەش، ئاو یان خواردنەوەی وەرزشیی ئێلێکترۆلایتدار پێشنیار دەکات.
- بۆ منداڵان، American Academy of Pediatrics (ئەکادیمیای پزیشکانی منداڵانی ئەمریکا) گیراوەی ئێلێکترۆلایت پێشنیار دەکات و ئامۆژگاری دەکات بە دوورکەوتنەوە لە خواردنەوەی گازدار، شەربەت و خواردنەوەی وەرزشی، چونکە بڕی شەکر و خوێیان گونجاو نییە.
بۆ حاڵەتە سووکەکان لە گەورەسالاندا، Yellow Book ئاماژە بە لۆپێرامید (loperamide) یان بیزمۆت سەبساڵیسیلات (bismuth subsalicylate) دەکات کە بێ ڕەچەتە دەفرۆشرێن، بەڵام بە سنووردارییەوە. لۆپێرامید بە تەنها بۆ سکچوونی خوێناوی یان سکچوون لەگەڵ تا پێشنیار ناکرێت. بیزمۆت سەبساڵیسیلات بۆ منداڵانی خوار 3 ساڵ، لە کاتی دووگیانیدا، یان بۆ ئەو کەسانەی هەستیارییان بە ئەسپرین هەیە یان دەرمانی شلکەرەوەی خوێن دەخۆن پێشنیار ناکرێت، و زۆر جار ڕەنگی پیسایی ڕەش دەکات.
Yellow Book دژەبەکتریا بۆ حاڵەتە سووکەکان پێشنیار ناکات، و CDC ئاگادار دەکاتەوە کە دژەبەکتریای ناپێویست بێ ئەوەی سوودی هەبێت کاریگەریی لاوەکی دروست دەکات، لەوانە سکچوون و هەوکردنی C. diff. دژەبەکتریای ماوە یان حەبێکت لایە کە لەو دیوی سنوورەوە کڕیوتە؟ سەرەتا لەگەڵ پزیشک قسە بکە، و سەیری ڕێبەرەکەمان دەربارەی کڕینی دەرمان لە Tijuana بکە.
نیشانە مەترسیدارەکان: خوێن، تای بەرز و وشکبوونەوەی لەش
National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases، واتە پەیمانگای نیشتمانیی نەخۆشییەکانی شەکرە، هەرس و گورچیلە (NIDDK)، ئامۆژگاری دەکات کە لەم حاڵەتانەدا یەکسەر لەگەڵ پزیشک قسە بکەیت:
- پیسایی ڕەش و قیراوی، یان پیسایی کە خوێنی سوور یان کێمی تێدایە
- ئازاری توند لە سک یان کۆمدا
- ڕشانەوەی زۆر و دووبارە
- گۆڕانکاری لە باری هۆشیدا، وەک زوو تووڕەبوون یان بێ وزەیی
- لە گەورەسالاندا: سکچوون کە زیاتر لە 2 ڕۆژ بخایەنێت، تای بەرز، یان شەش جار یان زیاتر پیسایی شل لە ڕۆژێکدا
- وشکبوونەوەی لەش: تینوویەتیی زۆر، میزکردنی کەمتر لە ئاسایی، میزی تۆخ، یان هەستکردن بە گێژبوون یان سووکبوونی سەر
کەی بچیت بۆ بەشی فریاکەوتن یان پەیوەندی بە 911 بکەیت
وشکبوونەوەی توندی لەش لەوانەیە پێویستی بە چاودێریی نەخۆشخانە هەبێت. MedlinePlus نیشانەگەلێکی وەک میز نەکردن یان میزی زۆر تۆخی زەرد مەیلەو قاوەیی، پێستی وشک و چرچ، سەرلێشێواوی، لێدانی خێرای دڵ و هەناسەدانی خێرا دەژمێرێت. ئەگەر کەسێکی تووشبووی وشکبوونەوەی لەش هۆشی لەدەست دا، سەری لێ شێوا یان فێی گرت، تای لە سەرووی 102°F بوو، یان سەرەڕای چارەسەر خراپتر بوو، پەیوەندی بە 911 بکە. ئەگەر پیسایی خوێناوی یان ئازاری توندی سک لەگەڵ هەر یەکێک لەم نیشانانە هات، پەیوەندی بە 911 بکە. دڵنیا نیت کام شوێن گونجاوە؟ ڕێبەرەکەمان دەربارەی چاودێریی بەپەلە بەراورد بە بەشی فریاکەوتن بخوێنەوە.
کەی پشکنینی پیسایی یارمەتیی هەڵبژاردنی چارەسەری دروست دەدات
پشکنینی تاقیگە زیاترین سوودی هەیە کاتێک نەخۆشییەکە توندە، خوێناوییە یان بە هێواشی چاک دەبێتەوە. CDC ئامۆژگاری دەکات کە ئەگەر سکچوونی توند زوو دوای گەڕانەوەت لە گەشت دەستی پێکرد، پزیشک ببینیت و پرسیار دەربارەی پشکنینی پیسایی بکەیت بۆ ئەوەی بزانرێت کام دژەبەکتریا کاریگەر دەبێت.
بەپێی MedlinePlus، چاندنی پیسایی (کەڵچەری پیسایی) بەدوای ئەو زیندەوەرە وردانەدا دەگەڕێت لە پیساییدا کە نەخۆشیی کۆئەندامی هەرس دروست دەکەن. زۆر جار بۆ سکچوونی توند و خوێناوی لەگەڵ تا، یان سکچوونێک کە نابڕێتەوە یان هەر دەگەڕێتەوە، داوا دەکرێت. Yellow Book ئەوەش زیاد دەکات کە کاتێک سکچوون زیاتر لە 2 هەفتە دەخایەنێت، ئەگەری دۆزینەوەی مشەخۆرەکانی وەک Giardia زیاترە، و ئەم جۆرە سکچوونە بێ چارەسەر دەتوانێت چەند هەفتە تا چەند مانگێک بمێنێتەوە.
هۆکارەکان جیاوازن. CDC ئاماژە بەوە دەکات کە دژەبەکتریا کار لە ڤایرۆس ناکات، و Yellow Book باسی ئەو نیشانانەی ڕیخۆڵە دەکات کە دوای نەمانی هەوکردنەکە دەمێننەوە، کە پێیان دەوترێت سیندرۆمی ڕیخۆڵەی هەستیاری دوای هەوکردن. ئەگەر نموونە پێویست بوو، MedlinePlus ئامۆژگاری دەکات کە بە دوور لە میز، ئاو و کاغەزی ئاودەست بیهێڵیتەوە و بە زوویی بیگەڕێنیتەوە بۆ تاقیگە. زیاتر لە ڕێبەرەکەماندا دەربارەی پشکنینی تاقیگە لە چاودێریی بەپەلە بزانە.
منداڵان، بەساڵاچووان و مەترسیی وشکبوونەوەی لەش
Yellow Book جەخت لەوە دەکاتەوە کە قەرەبووکردنەوەی شلەمەنی بۆ منداڵانی بچووک، بەساڵاچووان و ئەو گەورەسالانەی نەخۆشیی درێژخایەنیان هەیە لە هەمووان گرنگترە. NIDDK ئەوەش زیاد دەکات کە کەسانی دووگیان، کەسانی سەرووی 65 ساڵ، ئەوانەی دژەبەکتریا دەخۆن یان ئەوانەی سیستەمی بەرگرییان لاوازە، ئەگەری زیاتریان هەیە بەهۆی سکچوونەوە تووشی کێشە ببن و دەبێت پەیوەندییان لەگەڵ پزیشکەکەیان بەردەوام بێت. MedlinePlus ئاماژە بەوە دەکات کە بەساڵاچووان و نەخۆشانی شەکرە بە تایبەتی لە بەرامبەر وشکبوونەوەی لەشدا لاوازن.
بۆ منداڵان، NIDDK ئامۆژگاری دەکات کە پزیشک ببینرێت ئەگەر سکچوون زیاتر لە ڕۆژێک بخایەنێت، بۆ هەر تایەک لە کۆرپەدا، یان ئەگەر بۆ ماوەی 3 کاتژمێر یان زیاتر هیچ پەمپەرزێک تەڕ نەبووبێت، لە کاتی گریاندا فرمێسکی نەبێت، یان شوێنە نەرمەکەی سەری چاڵ بووبێت. American Academy of Pediatrics ئەو نیشانانەی وشکبوونەوەی توندی لەش دەژمێرێت کە پێویستە یەکسەر پەیوەندی بە پزیشکی منداڵانەوە بکرێت: منداڵێک کە زۆر بێتاقەت و گریانۆکە یان لە ئاسایی زیاتر خەوی دێت، چاوی چاڵبوو، دەست و پێی سارد یان ڕەنگگۆڕاو، یان تەنها یەک یان دوو جار لە ڕۆژێکدا میز بکات. پێش ئەوەی هەر دەرمانێکی دژە سکچوون بدەیت بە منداڵ، پرسیار لە پزیشک بکە.
ئامۆژگاریی خواردن و ئاو بۆ ئەوانەی زۆر سنوور دەبەزێنن
کاتێک بەزاندنی سنوور بەشێکە لە ژیانی ڕۆژانەت، ڕێنماییی خواردن و خواردنەوەی CDC باشترین سوودی دەبێت ئەگەر بیکەیتە کۆمەڵێک خووی ڕۆژانە:
- پێش نانخواردن و پێش ئامادەکردنی خواردن دەستەکانت بە ئاو و سابوون بشۆ، یان پاککەرەوەیەک بەکاربهێنە کە لانیکەم 60% ئەلکهولی تێدا بێت.
- بوتڵ یان قوتووی داخراوی کارگە هەڵبژێرە. بوونی گاز نیشانەی ئەوەیە کە لە کارگەدا داخراوە.
- لەو شوێنانەی دەستگەیشتن بە ئاوی پاک سنووردارە، سەهۆڵ بەکارمەهێنە.
- خواردنی گەرم بە گەرمی بخۆ. میکرۆبەکان لە نێوان 40 و 140 پلەی فەهرەنهایت (F) بە خێرایی زۆر دەبن.
- میوەی پارچەپارچەکراو، سەوزەی کاڵ و سۆسی سەڵسای تازە مەخۆ.
- خۆت لە بەرهەمی شیریی پاستۆرنەکراو بپارێزە، بە تایبەتی لە کاتی دووگیانیدا یان ئەگەر سیستەمی بەرگریت لاواز بێت.
- بزانە کە CDC ئامۆژگاری دەکات بە دوورکەوتنەوە لە خواردنی فرۆشیارانی سەر شەقام.
Yellow Book ئاماژە بەوە دەکات کە تەنانەت ئەو کەسانەی بە وردی پابەندی ڕێساکانی خواردنن هێشتا دەکرێت نەخۆش بکەون، بۆیە پاکەتی گیراوەی ئاوپێدانەوەی لەش لە ماڵەوە هەڵبگرە.
چاودێریی بێ کاتی پێشوەخت و پشکنینی تاقیگە لە San Ysidro
Palm Urgent Care، San Ysidro لە 601 E San Ysidro Blvd #170, San Ysidro, CA 92173 هەڵکەوتووە و خزمەت بە کۆمەڵگەی سنوور دەکات لە نزیک دەروازەی سنووریی San Ysidro، لەو خێزانانەوە کە بە ئیسپانی قسە دەکەن تا ئەو کرێکارانەی بۆ کار سنوور دەبەزێنن. کلینیکەکە چاودێریی بەپەلەی بێ کاتی پێشوەخت و پشکنینی تاقیگە پێشکەش دەکات، بۆیە پزیشک دەتوانێت بتپشکنێت، وشکبوونەوەی لەش بپشکنێت و بڕیار بدات کە ئایا پشکنینی پیسایی پێویستە یان نا. کاتەکانی ئێستای کارکردن و ڕێنماییی گەیشتن لە پەڕەی لقی San Ysidro ببینە.
پرسیارە باوەکان
سکچوونی گەشتیاران چەند دەخایەنێت؟
CDC Yellow Book ڕاپۆرت دەدات کە سکچوونی بەکتریایی بێ چارەسەر زۆربەی جار 3 تا 7 ڕۆژ دەخایەنێت و سکچوونی ڤایرۆسی 2 تا 3 ڕۆژ، لە کاتێکدا مشەخۆرەکان دەتوانن بۆ چەند هەفتەیەک نیشانە دروست بکەن. ئەگەر گەورەساڵێک دوای 2 ڕۆژ یان منداڵێک دوای 1 ڕۆژ باشتر نەبوو، پزیشک ببینە.
ئایا بۆ سکچوون دوای گەشت بۆ مەکسیک پێویستم بە پشکنینی پیسایی هەیە؟
هەمیشە نا. CDC ئامۆژگاری دەکات ئەگەر سکچوونی توند زوو دوای گەڕانەوەت دەستی پێکرد، پزیشک ببینیت و پرسیار دەربارەی پشکنینی پیسایی بکەیت. پشکنین هەروەها بۆ سکچوونی خوێناوی لەگەڵ تا، سکچوونێک کە هەر دەگەڕێتەوە، یان سکچوونێک کە زیاتر لە 2 هەفتە بخایەنێت باوە.
کاتێک دوای گەشت سکچوونم هەیە، چی بخۆمەوە؟
شلەمەنیی زۆر بخۆرەوە، و بۆ حاڵەتە توندترەکان گیراوەی ئاوپێدانەوەی لەش لە ڕێگەی دەمەوە بەکاربهێنە. بۆ منداڵان، AAP لە جیاتی خواردنەوەی گازدار، شەربەت یان خواردنەوەی وەرزشی، گیراوەی ئێلێکترۆلایت پێشنیار دەکات.
سکچوون کەی حاڵەتی فریاکەوتنە؟
بۆ بوورانەوە، سەرلێشێواوی، فێ، تای سەرووی 102°F لەگەڵ وشکبوونەوەی لەش، یان نیشانەگەلێک کە سەرەڕای چارەسەر هەر خراپتر دەبن، پەیوەندی بە 911 بکە. پیسایی ڕەش یان خوێناوی، ئازاری توندی سک و ڕشانەوەی زۆر و دووبارە پێویستیان بە بینینی یەکسەری پزیشک هەیە.
چەند ڕۆژ دوای گەشتەکەت بۆ باشوور هێشتا بە پەلە دەچیت بۆ ئاودەست؟ بۆ چاودێریی بێ کاتی پێشوەخت بۆ سکچوونی گەشتیاران لە نزیک سنوور، سەردانی Palm Urgent Care، San Ysidro بکە.
ئەم بابەتە تەنها بۆ زانیاریی گشتییە و جێگرەوەی ئامۆژگاریی پزیشکیی پسپۆڕێکی تەندروستیی مۆڵەتدار نییە.